Ahmed Mikdâd Efendi: Hayatı ve Külliyatı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Erhan Salih Fidan

Danışman: Ahmet Karataş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ahmed Mikdâd Efendi, 1872 yılında Sivas/Divriği/Kesme Köyü'nde doğdu. Sekiz yaşında iken tahsiline devam etmek için ailesiyle birlikte İstanbul'a gitti. Sultan II. Abdülhamid devrinde ciddî bir medrese tahsili gördüğü sıralarda muhalif duruşu ve birtakım beyânâtı sebebiyle İstanbul'dan sürgün edildi. Bu sürgün neticesinde 1899 yılında Erzincan'da muallimlik vazifesine başladı. Sonraki yıllarda müderrislik vazifesi de uhdesine verildi. 1912 yılında Balkan Harbi'ne gönüllü olarak iştirâk etti; askerin manevî kuvvetini takviye edecek vaazlar verdi. Aynı amaçla şiirler, eserler kaleme aldı. Bu hizmetlerinden dolayı bir madalya ile taltif edilerek Erzincan vaizliği vazifesi verildi. Aynı sûrette Kafkas Cephesi'nde ve Millî Mücâdele'de de hizmetlerde bulundu. Soyadı kanunundan sonra Poyraz soyismini aldı. Uzun yıllar Erzincan'da muallimlik, müderrislik ve vaizlik yaptıktan sonra 1931 yılında Bayburt'a tayin edildi. Artvin'de ve Trabzon'da da görev yaptıktan sonra 1936 yılında emekli oldu. Aynı yıl Erzincan'a dönen Ahmed Mikdâd Poyraz 27 Aralık 1939 Erzincan Depremi'nde vefât etti. Altmış yedi yıllık ömründe manzum mensur kırka yakın eser kaleme alan Ahmed Mikdâd Efendi, manzumelerinde hem halk şiirinin hem de divan şiirinin örneklerini sunmuştur. Şahit olduğu yahut bizzat katıldığı savaşları da manzumelerinde işleyen Mikdâd Efendi bu manâda savaş edebiyatına da önemli katkılar yapmış bir isimdir. Bu çalışmada Ahmed Mikdâd Efendi'nin hayatı, arşiv evrakından ve eserlerinden hareketle bütün teferruatıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, Mikdâd Efendi'nin eserlerinin, arşiv evrakının, devrin şahitlerinin ve aileden alınan bilgilerin ışığında geniş bir biyografi oluşturulmuştur. İkinci bölümde yine eserlerinden hareketle Ahmed Mikdâd Efendi'nin ilmî ve edebî şahsiyeti, şiirinin hususiyetleri ele alınmıştır. Son bölümde ise Ahmed Mikdâd Efendi'nin matbu eserleri, mecmualardaki makaleleri ile şahsî arşivlerde ve yine mecmualarda kalmış şiirleri günümüz harflerine aktarılmıştır. Çalışmanın sonuna mühim evrakın asıllarının gösterildiği ekler kısmı ve bir fotoğraf albümü eklenmiştir.