Brassica oleracea L. (Lahana)'da Anter Gelişimi ve Programlı Hücre Ölümü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hasan Can Küçükali
Danışman: Filiz Vardar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anter çeper tabakalarının gelişiminin düzenli olması bitkilerde üreme gelişiminin sağlıklı bir şekilde ilerlemesinde önemli rol oynar. Bu tabakalardan biri olan tapetum ile polen verimi arasında da sıkı bir bağlantı vardır. Tapetum hücreleri, polen gelişimi sırasında yüksek metabolik aktivite gösterirler. Bu hücreler, polenlerin beslenmesinde, ekzin çeper oluşumunda, mikrosporların mikrospor tetratından salınmasında, polenlerin pistilde tanınmasında görev alan sinyal moleküllerinin salgılanmasında rol oynar. Tapetum gelişiminde görülen anormallikler steril polenlere sebep olmaktadır. Sitolojik çalışmalar tapetum tabakasındaki hücrelerin programlı hücre ölümüne uğradıklarını göstermektedir. Çalışmamızın amaçlarından biri, Brassica oleracea'nin anter gelişiminin incelenmesi ve Brassicaceae familyasının embriyolojik bulgularına katkı sağlamaktır. Bunun yanında doğal gelişim sürecinde anter çeper tabakalarında gerçekleşen programlı hücre ölümünün mikroskobik, biyokimyasal ve moleküler yöntemler kullanılarak incelenmesidir. Mikroskobik çalışmalar için toplanan çiçek tomurcukları fikse edildi ve örnekler gelişim evrelerine göre ayrılarak parafine gömüldü. Örneklerden alınan kesitler ışık mikroskobu için Hematoksilen, Periyodik asit-Schiff, Coomassie parlak mavisi, Sudan siyahı B ve Alizarin kırmızısı ile boyandı. Anter çeper tabakalarında programlı hücre ölümünün belirlenmesi için kesitler DAPI ve TUNEL ile işaretlenip floresan mikroskobunun altından incelendi. Moleküler ve biyokimyasal yöntemler için taze anterlerdeki polen taneleri anter çeper hücrelerinden uzaklaştırıldı. Kaspaz-1 benzeri aktiviteleri belirlemek amacıyla kaspaz-1 kiti kullanıldı. Programlı hücre ölümünün belirteçlerinden biri olan DNA fragmentasyonunun belirlenmesi için anter çeper hücrelerinden DNA izolasyonu yapıldı ve jel elektroforezinde yürütüldü. Elde ettiğimiz sonuçlara göre anter çeper hücrelerinde genç polen evresinde başlayıp vakuollü polen evresinde devam eden nukleus bozuklukları ve TUNEL pozitif sonuçlar gözlendi. Bunun yanında aynı evrelerde kaspaz benzeri aktivitelerin yüksek olduğu ve DNA fragmentasyonunun belirgin olduğu olduğu tespit edildi. Olgun polen evresinde ise geriye sadece epidermis ve endotesyumun kaldığı belirlendi.