Tip 2 Diabetes Mellitus Modeli Oluşturulan Sıçanlarda Tıbbi Geleneksel Bitkilerin Antidiyabetik Etkinliği ve Etki Mekanizmasının Aydınlatılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sinan Şermet
Danışman: Hatice Kübra Elçioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı Micromeria fruticosa (L.) Druce subsp. brachycalyx P.H.Davis ve Teucrium polium L. bitkilerinin metanol ekstrelerinin (MF ve TP) antidiyabetik etkinliklerinin ve etki mekanizmalarının aydınlatılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Dişi erişkin Sprague Dawley sıçanlar (200-300 g) her bir grup 8 deney hayvanı içermek üzere 5 gruba ayrıldı ve deney hayvanlarında tip 2 diabetes mellitus (DM) modeli 100 mg/kg nikotinamid i.p. enjeksiyonundan 15 dakika sonra 55 mg/kg streptozotosin i.p. enjeksiyonu ile oluşturuldu ve deney hayvanlarının haftalık ağırlık ve kan glukozu ölçümleri ile oral glukoz tolerans testi ve insülin tolerans testi yapıldı. Bitki ekstrelerinin antidiyabetik etki mekanizmaları serum ve dokularda ELISA kitleri ile yapılan biyokimyasal analizlerle araştırıldı. Deney hayvanlarının karaciğer, pankreas ve böbrek dokuları üzerinde histolojik analizler yapıldı. Bulgular: 21 günlük tedavi süresi sonunda MF ve TP, DM grubuna göre deney hayvanlarının kan glukozu düzeylerini belirgin derecede düşürdü. ELISA testlerinin sonuçları; MF'nin serum ve pankreasta insülin seviyelerini yükselttiğini, TNF-α seviyelerini düşürdüğünü, ileumda GLUT-2 seviyelerini düşürdüğünü, GLP-1 seviyelerini yükselttiğini ve böbrekte SGLT-2 seviyelerini düşürdüğünü, TP'nin serum ve pankreasta insülin seviyelerini yükselttiğini, serumda TNF-α seviyelerini düşürdüğünü, ileumda GLUT-2 ve böbrekte SGLT-2 seviyelerini düşürdüğünü gösterdi. Histolojik analizlerin sonucunda tedavi gruplarında karaciğer, pankreas ve böbrek dokularında DM grubuna göre düzelme saptandı. Sonuç: MF ve TP'nin diyabet tedavisinde etkili olabileceğini düşünmekteyiz ancak bu konuda ileri çalışmaların yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diabetes mellitus, Micromeria fruticosa (L.) Druce subsp. brachycalyx P.H.Davis, Teucrium polium L., antidiyabetik, bitkisel ilaçlar