"Beklenmeyen Misafir": Suriyeli mültecilerin medyada temsili


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ceylan Lortoğlu

Danışman: SELMA ULUS

Özet:

ÖZET: Bu çalışmanın amacı, Suriyeli mültecilerin ulusal gazete haberlerindeki temsillerini ve bu temsiller çerçevesinde oluşturulan söylemleri, “konukseverlik” düşüncesi bağlamında açığa çıkarmaktır. Derrida’nın koşulsuz konukseverlik (etik konukseverlik) düşüncesi temel alınarak Suriyeli mültecilerin temsili eleştirel olarak incelenmiştir. Medya, bireyin dış dünyayı ve içinde bulunduğu toplumu anlamlandırmada etkili bir araçtır. Toplumsal dünyaya ilişkin algımızı ve tavrımızı medya söylem aracılığıyla şekillendirir. Bu bakımdan medya toplumsal gerçekliği salt olarak yansıtmaktan ziyade inşa eder. Bu inşanın Suriyeli mülteciler söz konusu olduğunda nasıl işlediğini anlamlandırabilmek için örneklem olarak farklı ideolojik çizgiye sahip üç ulusal gazete haberleri incelenmiştir: Ana akım Hürriyet, hükümet yanlısı Yenişafak ve muhalif olarak Cumhuriyet gazetesi seçilmiştir. Daha kolay ulaşma imkânı ve daha fazla veri imkânı sağlaması nedeniyle söz konusu gazetelerin internet sitelerindeki haberler veri olarak alınmıştır. İnceleme aralığı olarak Nisan 2011- Aralık 2012 tarihleri belirlenmiştir. Bu tarih aralığının seçilme nedeni ise Suriyeli mültecilerin Türkiye’ye kitlesel olarak ilk giriş yaptığı ve gelmeye devam ettikleri bu süreçte, “misafir” olarak ev sahibi toplumla karşılaşma anının gerçekleşmesi ve bu karşılaşma anının yarattığı tepkinin gözlenmeye müsait olmasıdır. Ayrıca Türkiye’ye giriş yaptığı ilk dönemlerde devlet yöneticilerinin Suriyeli mültecileri “misafir” olarak adlandırmaları dolayısıyla geçici olduklarını düşünmeleri de bu dönem aralığının seçilmesinde etkilidir. Bu dönemde oluşan söylemler Derrida’nın yapısöküme uğratıp başka kavramlarla tekrardan oluşturduğu konukseverlik düşüncesi açısından ele alınmıştır. Derrida’nın konukseverlik kavramına dâhil ettiği koşullu ve koşulsuz konukseverlik, konukseverliğin aporisi/içsel çelişkisi, konuksevmezlik/düşmanlık, eşik durumu, ev sahibinin efendiliği/otoritesi, evin yasası, konuğun riski gibi kavramların rehberliğinde haberler değerlendirilmiştir. Bu şekilde “konukseverlik” kavramı bağlamında Suriyeli mültecilerin medyada temsili çözümlenmiştir. İÇİNDEKİLER Sayfa No. ÖZET i ABSTRACT ii ÖNSÖZ iii GÖRSEL LİSTESİ vi KISALTMALAR vii GİRİŞ 1 BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL ARKA PLANIYLA GÖÇ, İLTİCA HAREKETLERİ VE SURİYELİ MÜLTECİLER 1.1. Göç ve Uluslararası Göç 6 1.1.1. Göç Tipleri 9 1.1.1.1. İrade Esasına Göre Göçler 10 1.1.1.2. Yoğunluk Esasına Göre Göçler 11 1.1.1.3. Ülke Sınırları Esasına Göre Göçler 11 1.1.1.4. Yerleşme Süreleri Esasına Göre Göçler 12 1.2. İltica 12 1.2.1. Mülteci 14 1.2.2. Sığınmacı 16 1.3. Tarihsel Perspektifte Dünyada ve Türkiye’de Uluslarası Göç ve Mülteciler 17 1.3.1. Dünyada Göçün Tarihsel Gelişimi 17 1.3.2. Türkiye’de Göçün Tarihsel Değişimi 23 1.4. Suriyeli Mülteciler 28 İKİNCİ BÖLÜM MÜLTECİ VE KONUKSEVERLİK 2.1. Konukseverlik Düşüncesi 33 2.1.1. Koşullu Konukseverlik: Kant 33 2.1.2. Koşulsuz Konukseverlik: Levinas 39 2.1.3. İmkânsız Bir Deneyim Olarak Konukseverlik: Derrida 45 2.2. Mülteci ve Konukseverlik 49 2.2.1. Beklenmeyen ve Kararverilemez Olarak Mülteci 53 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM MEDYADA SÖYLEMİN İNŞASI VE TEMSİL 3.1. Medya 55 3.2. Haber Söylemi 56 3.3. Haberde Gerçekliğin İnşası 59 3.4. Haberde Temsil ve Ötekileştirme 61 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM SURİYELİ MÜLTECİLERİN “KONUKSEVERLİK” DÜŞÜNCESİ BAĞLAMINDA MEDYADA TEMSİLİNİN İNCELENMESİ 4.1. Araştırmanın Amacı, Kapsamı ve Sınırlılıkları, Yöntem ve Örneklemi 63 4.1.1. Araştırmanın Amacı 63 4.1.2. Kapsam ve Sınırlılıklar 63 4.1.3. Araştırmanın Yöntemi 64 4.2. Haber İncelemeleri 65 4.2.1. Eşik: İki Sınır Arasındaki “Ara-mekân”dan Geçen Suriyeli Mülteciler 65 4.2.2. Konuksevmez Konukseverlik 72 4.2.3. Ev Sahibi ile Konuk Arasındaki Tersyüz Edilmiş İlişki 79 4.2.4. Mültecinin Getirdiği Risk 81 4.2.5. Olumlanan Ev Sahibi 86 4.2.6. Kamplar 88 SONUÇ 94 KAYNAKÇA 97 -------------------- ABSTRACT: This study aims at disclosing the representation of Syrian refugees in the national press news and the discourses that are formed in relation to these representations within the conceptual framework of “hospitality.” The representation of Syrian refugees is critically examined on the basis of Derrida’s concept of unconditional hospitality (ethical hospitality). Media is a powerful tool for the individual to make sense of the surrounding world and society. Through discourse, it shapes our perception of the social universe and our position. It is in this sense that media constructs the social reality, rather than simply reflecting it. In order to understand how this construction works in the case of Syrian refugees, news from three domestic newspapers with different ideological orientations are analyzed. Hürriyet (mainstream media), Yenişafak (pro-government media) and Cumhuriyet (opposition media) are chosen for this analysis. As websites provide easier access and contain more data, news from the websites of these newspapers are gathered. The period from April 2011 to December 2012 is set to be the analysis period. The reason is that Syrian refugees first started coming to Turkey on a mass scale and encountered as “guests” with the host society during this period, which in turn enables us to observe the reaction at this very initial moment of encountering. Moreover, the state officials called Syrian refugees as “guests” in the beginning and, thus, they thought they would stay in Turkey only temporarily. This is another factor why this specific time period is chosen. The discourses in this stage are being addressed with reference to the concept of hospitality which Derrida deconstructs and then forms anew with different concepts. Conditional and unconditional hospitality that Derrida includes in the notion of hospitality, aporia/inner contradiction of hospitality, inhospitableness/hostility, the threshold, masterness/authority of the host, law of home and risk of the guest are the guiding concepts with which the news are evaluated. As such, the representation of Syrian refugees in the media are analyzed in relation to the concept of hospitality.