The relationship among nepotism, disengagement, and presenteeism: The moderating role of paternalistic leadership in Ethiopian public and private organizations
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme (İngilizce) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: JUNEYDI WOLIYE KAWO
Danışman: Ayşe Alev Torun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nepotizm; akraba ilişkilerine dayalı olarak çalışanlara ayrıcalıklı muamele yapma uygulaması, uzun bir geçmişe sahiptir ve istihdam ile meritokrasi arasındaki bağlantıyı zayıflatabilir. Nepotizm ciddi bir sorun olsa da konuyla ilgili akademik araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmada, nepotizm ve işten soğuma arasındaki ilişkide babacan liderliğin düzenleyici rolü araştırılmıştır. Aynı zamanda, nepotizm ve işte sözde var olma arasındaki ilişkide işten soğumanın aracılık rolü incelenmiştir. Sonuç olarak, kesitsel bir çalışma tasarımı kullanılmış ve 255 Etiyopyalı çalışan araştırmaya katılmaya gönüllü olmuştur. Verilerin toplanmasında demografik bilgi anketi ile nepotizm, işten soğuma, işte sözde var olma ve babacan liderlik ölçekleri kullanılmıştır. Katılımcılardan hem yüz yüze hem de çevrimiçi yolu ile veriler toplanmıştır. Analizler için PROCESS Macro SPSS'den yararlanılmıştır. Hipotez testleri, nepotizm boyutlarından kayırmacı ilişkinin işten soğumayı pozitif yönde yordadığını, ayrıcalıklı politikanın ise işten soğuma ile anlamlı bir ilişkiye sahip olmadığını ortaya koymuştur. İşte sözde var olmanın; kayırmacı ilişki ile pozitif, ayrıcalıklı politika ile negatif ilişki gösterdiği bulunmuştur. Düzenleyici değişken analizleri, babacan liderliğin üç boyutunun (işyerinde aile ortamı, statü hiyerarşisi ve otorite, çalışanların iş dışı yaşantılarına katılım) nepotizm ve işten soğuma arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynamadığını göstermiştir. Sadakat beklentisinin ise kayırmacı ilişki ve işten soğuma arasındaki ilişkiyi güçlendirdiği ortaya çıkmıştır. Aracılık analizine göre, işten soğumanın nepotizm ile işte sözde var olma arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığı görülmüştür. Araştırma sonuçları doğrultusunda, ilgili kuruluşlardaki işverenlerin ve yöneticilerin, çalışanlarına ayrıcalıklı muameleden kaçınmak ve hizmet alanların memnuniyetini sağlamak için liyakate dayalı anti-kayırmacı politika ve uygulamaları hayata geçirmelerinin uygun olacağı vurgulanmıştır. Bu tür girişimlerin işten soğuma ve işte sözde var olma gibi olumsuz çalışan tutum ve davranışlarını önlemesi umulmaktadır.