Bağdâtlı Rûhî'nin terkîb-bendi bağlamında eski Türk edebiyatında eğitim


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURGÜL AKINCI

Danışman: Üzeyir Aslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

"Bağdâtlı Rûhî'nin Terkîb-bendi Bağlamında Eski Türk Edebiyatında Eğitim" adlı çalışma, İstanbul Fatih'teki "Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emîrî Koleksiyonu Manzum: 547 Mecmû'a-yı Eş'âr" numarada kayıtlı antoloji niteliğindeki şiir mecmuasının 1b-43a varakları üzerinedir. Mecmû'a-yı Eş'âr'ın çalıştığımız kısmında 43 varakta toplam 8 şaire ait 11 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerin nazım şekilleri ise terkîb-bend, tercî'-bend ve müseddestir. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır: Tezin "Giriş" adını taşıyan birinci bölümünde çalışmamıza dair genel bilgiler verilmiştir. "İlgili Literatür" adını taşıyan ikinci bölüm "Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emîrî Koleksiyonu Manzum: 547 Mecmû'a-yı Eş'âr" numarada kayıtlı şiir mecmuasının 1b-43a varaklarında yer alan şiirlerin transkripsiyonlu metni ve bütün şiirlerin hemen altında dipnotlarla verilen diliçi çevirisinden oluşmaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın yönteminden bahsedilmiştir. "Bulgular ve Yorumlar" adını taşıyan son bölümde mecmua hakkında genel bilgilerden ve mecmuanın ortaya çıkışından itibaren geçirdiği serüvenden bahsedilmiştir. Ardından nazire ve nazirecilik geleneğine yer verilmiştir. Bundan sonra da çalışmamıza konu olan mecmuanın fizikî özelliklerinden bahsedilmiş, çalışmamızda yer alan şiirlerin vezinleri ile nazım şekillerine dair bilgiler sunulmuştur. Hemen ardından şiirlerde kendilerinden bahsedilen şahsiyetler hakkında genel bilgilere ve şiirlerden beyit örneklerine yer verilmiştir. Bu bölümün son kısmında ise şairlerin şiirlerinde tenkit ettikleri konular ortak bir başlık altında toplanmış, her konuya uygun beyit örnekleri sunulmuştur. Beşinci bölümde çalışmamızdan yola çıkılarak genel sonuçlara ulaşılmıştır. "Kaynakça" kısmında ise tezin hazırlanmasında başvurulan kitaplar ve makaleler yer almaktadır. Tezin "Ekler" bölümünde çalışmamıza konu olan mecmuanın ilgili varaklarının tıpkıbaskısına yer verilmiştir.