Matematik öğretmenlerinin öğrencilerde bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramları arasındaki ilişkiyi yapılandırma süreçleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM TUĞBA KAPLAN
Danışman: Orhan Çanakçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı matematik öğretmenlerinin öğrencilerde bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramları arasındaki ilişkiyi problem çözme ve problem kurma etkinlikleri ile nasıl yapılandırdıklarını incelemektir. Alanyazında problem çözme ve problem kurma etkinliklerinin kavramsal bilgiyi ve kavramlar arasındaki ilişkiyi anlamada etkili olduğu görülmektedir. Ayrıca öğrencilerin bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramları arasındaki ilişkiyi kurmakta zorlandıkları belirlenmiştir. Bu zorlukların oluşmaması, oluşan zorlukların ise giderilebilmesi, öğretmenlerin bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramlarını ve aralarındaki ilişkiyi öğrencilerde anlamlı bir şekilde yapılandırmasına bağlıdır. Bu yapılandırma problem çözme ve problem kurma etkinlikleri ile sağlanabilir. Fakat bu yapılandırma süreci ile ilgili yeteri kadar çalışmaya rastlanmadığı için bu çalışmanın yapılması önem taşımaktadır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Durum çalışması bir duruma veya olaya odaklanma fırsatı veren bir yöntemdir. Bu çalışmada da matematik öğretmenlerinin bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramlarını nasıl tanımladıklarını, bu kavramlar arasındaki ilişkiyi öğrencilerde nasıl yapılandırdıklarını, bu yapılandırma sürecinde problem çözme ve problem kurma etkinliklerini nasıl kullandıklarını incelemeye odaklanılmıştır. Bunu sağlayabilmek için önce öğretmenlere anket uygulanmış, daha sonra ise ankete katılan bazı öğretmenlerin belirli dersleri gözlemlenmiş ve ses kayıtları alınmıştır. Çalışma 50 ortaokul matematik öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçme aracı olarak 8 sorudan oluşan bir anket kullanılmıştır. Ankete katılan iki öğretmenin 5. sınıflarda 'Bölme işlemine ilişkin problem durumlarında kalanı yorumlar.' kazanımını işlediği derste, iki öğretmenin 6. sınıflarda 'Bölme işlemi ile kesir kavramını ilişkilendirir.' kazanımını işlediği derste, iki öğretmenin 7.sınıflarda 'Rasyonel sayıyı tanır.' ve 'Rasyonel sayılarla işlem yapmayı gerektiren problemleri çözer.' kazanımını işlediği derslerde gözlem yapılmış ve derslerin ses kayıtları alınmıştır. Elde edilen veriler nitel analiz yöntemlerinden olan betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu yöntemde elde edilen veriler düzenlenip yorumlanarak raporlaştırılmıştır. Araştırmanın bulguları doğrultusunda öğretmenlerin bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramlarını doğru tanımladıkları belirlenmiştir. Fakat öğretmenlerin bölme, kesir ve rasyonel sayı arasındaki ilişkiyi kurmakta ve bu ilişkiyi problem çözme ve problem kurma etkinliklerine yansıtmakta zorluk yaşadıkları saptanmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin bölme, kesir ve rasyonel sayı kavramlarından her bir kavramı anlatırken bu kavramlar arasındaki ilişkiye değinmelerinin kavramların anlaşılmasına kolaylık sağlayacağı görülmüştür. Öğrencilerin bu kavramları öğrenebilmeleri ve bu kavramlar arasındaki ilişkiyi kurabilmeleri için öğretmenlere problem çözme ve problem kurma etkinliklerinde bu kavramlardan daha önce öğrenilmiş kavram ile aralarındaki ilişkiye değinmeleri önerilmektedir.