The role of supervisor and coworker incivility on intention to share knowledge and satisfaction: The moderating effect of conscientiousness and the mediating effect of desire for revenge
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme (İngilizce) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MELDA KEÇECİ
Danışman: Tülay Turgut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk Dil Kurumu tarafından "ince ve nazik olmama durumu, kabalık" olarak tanımlanan "nezaketsizlik" kavramı, kişisel ilişkilerde karşı tarafın hislerine önem vermeyerek duyarsız ve saygısız davranmak olarak tanımlanabilir. İşyerlerinde karşılaşılan nezaketsiz davranışlar, karşı tarafa zarar vermeyi amaçlamasa da işyeri normlarına ve huzurlu bir çalışma ortamının yaratılmasına zarar vermektedir. İşyerinde nezaketsizlik kavramına, uluslararası örgütsel yazında son yıllarda sıklıkla değinilse de Türkiye'de az sayıda araştırmacı bu konuya odaklanmıştır. Buna ek olarak, işyeri nezaketsizliğinin ölçümünde kullanılan ölçekler yabancı kültürlere ait olduğundan, Türk kültüründe yaşamakta ve çalışmakta olan kişiler için aynı şeyleri ifade etmeyebilir ve doğru ölçümü sağlamayabilir. Bu nedenle bu araştırmanın temel amacı, Türk kültürüne ait bir nezaketsizlik ölçeği geliştirmektir. İşyerinde nezaketsizlik büyük oranda iş arkadaşlarından veya yöneticilerden geldiği için, iş arkadaşı ve yönetici nezaketsizliği olarak iki farklı ölçek geliştirilmiştir. Ender de olsa astların üstlere karşı kaba davranışları gözlemlense de bu farklı bir çalışmanın konusu olarak değerlendirilmek üzere bu araştırmaya dahil edilmemiştir. Araştırma modelinde, işyeri nezaketsizliğinin iş, iş arkadaşı, yönetici ve yaşam tatmini ile bilgi paylaşma isteğine etkisi incelenmiştir. İşyeri nezaketsizliği ve bilgi paylaşma isteği ilişkisinde, intikam alma isteği ara değişken, 5 Faktör Kişilik Ölçeği'nde yer alan vicdanlılık boyutu da şartlı değişken olarak ele alınmıştır. Nezaketsiz davranışlarla karşılaşan bir kişinin iş, iş arkadaşı, yönetici ve yaşam tatmini düşecektir. Buna ek olarak, hem resmi hem de gayriresmi bilgi paylaşma isteği azalacaktır. Sebepsiz yere karşılaştığı kaba davranışların intikamını bilgilerini kendine saklayarak almayı ve böylece adaleti yeniden sağlamayı isteyecektir. Ancak bu kiş çok vicdanlı ise, işlerin tamamlanabilmesi için karşılaştığı tüm olumsuzluklara rağmen, ihtiyaç duyulduğunda bilgi paylaşımında bulunarak çevresine yardımcı olacaktır. Örneklem grubunu, perakende sektöründe faaliyet gösteren, genel müdürlüğünde en az 300 beyaz yaka çalışanı olan şirketler oluşturmaktadır. Bu şirketlerde çalışan en az üniversite mezunu, beyaz yaka kişiler olarak belirlenmiş, iş arkadaşı nezaketsizliği çalışması için 200, yönetici nezaketsizliği çalışması için 196 kişilik veri profesyonel bir araştırma şirketi tarafından, telefon aracılığı ile, eğitimli ve deneyimli araştırmacılarca toplanmıştır. Araştırma sonuçlarında, hem iş arkadaşı nezaketsizliğinin hem de yönetici nezaketsizliğinin iş, iş arkadaşı, yönetici, yaşam tatmini ve bilgi paylaşma isteği ile anlamlı ve negatif ilişkisi olduğu ortaya konmuştur. Ancak intikam alma isteğinin ara değişken, vicdanlılığın ise şartlı değişken rolü gözlemlenememiştir. Bu sonuçların sebepleri, sonuç kısmında ayrıntılarıyla tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: nezaketsizlik, iş tatmini, yöneticiden tatmin, iş arkadaşlarından tatmin, bilgi paylaşımı, intikam alma isteği, vicdanlılık