Bursa Yeşil Cami süsleme programı: Taş, ahşap, alçı ve kalemişi üzerine bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Sanatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ALKAN
Danışman: Aziz Doğanay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mimariye bağlı süsleme sanatlarında kullanılabilecek tüm malzeme ve süsleme çeşitlerinin, daha öncesinde görülmedik bir zenginlikte bir araya getirildiği Bursa?daki Yeşil Camii, bu bakımdan erken Osmanlı döneminin en önemli yapılardan birini oluşturmaktadır. Bu anlamda Yeşil Cami?nin süslemeleri hakkında yapılan çalışmaların yeterli düzeyde olmadığı kanaatine varılmış ve söz konusu yapının süsleme programı, tez çalışması olarak belirlenmiştir. Yapının süsleme programını oluşturan malzeme ve süsleme özelliklerinin detaylı olarak tanıtılmasının dışında, çalışmanın temel amacı doğrultusunda, konuyu oluşturan süslemelerin büyük bir bölümü çizimlerle belgelenmiş, süslemeyi oluşturan kompozisyonlar yine çizimlerle desteklenerek çözümlemeleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Yeşil Cami?deki başlıca süsleme çeşidi olan bitkisel kompozisyonları oluşturan motifler, gruplandırılıp bir araya getirilerek yapının motif dağarcığı ortaya konmuştur. Yapının süsleme programında önemli bir yer tutan çini süslemeler, ayrı bir tez çalışmasının konusunu oluştursa da bu çalışmada, yapıdaki çinilerin teknik özellikleri ve tarihi gelişimi hakkında genel bilgiler verilerek kompozisyon çözümleri gerçekleştirilmiştir. Böylelikle Türbesi ile birlikte Yeşil Cami?nin süslemeleri, genel olarak değerlendirilebilmiş ve birbiriyle olan ilişkileri tespit edilebilmiştir. Yapının madeni süslemeleri de kapsamlı bir çalışma olarak ele alındığı için çalışmaya sınırlarına dâhil edilmemiştir. Bu bakımdan, taş malzeme başta olmak üzere ahşap, kalem işi ve alçı malzeme üzerine işlenen süsleme programı, araştırmamızın temel konularını oluşturmuştur. Yeşil Cami?nin şimdiye kadar geçirdiği onarımlar hakkında, ilgili kaynak ve belgeler ışığında bilgiler verilerek onarımların yapıdaki süslemeleri ne derece etkilediği değerlendirilmiş, ayrıca 2009-2012 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları ve ortaya çıkarılan süslemeler konusunda, yeni bilgiler de ortaya konmuştur. Malzeme, süsleme ve kompozisyon özelliklerinin detaylı analizleri ve erken Osmanlı döneminde, süslemeleriyle öne çıkan belirli yapıların incelenmesi ile Yeşil Cami?nin süsleme programının önemini ortaya koyan özellikler: simetri anlayışı, süslemelerin uyumu, işçiliği kalitesi, kompozisyon ve motiflerin klasik nitelikleri gibi temel başlıklar altında değerlendirilmiş, elde edilen bulgular ışığında yapının Türk mimari tarihindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar sözcükler: Bursa Yeşil Camii, mimari süsleme, erken Osmanlı mimarisi, zaviyeli camiler, Tebrizli sanatçılar.