Öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri ve özyeterlilik algılarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP BERBER KOZ
Danışman: Sinan Bozkurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kişilerin, yaşadıkları zaman dilimine göre hareket etmeleri için yüksek özgüvene sahip, kendini anlatabilen, olumlu tutum geliştirebilen ve yeni ürünler ortaya koyabilen kişiler olarak yetiştirilebilmesi lazımdır. Öz-yeterlik, bireyin çevresinde olup bitenler üzerinde etkili olabilecek biçimde bir edimi başlatıp sonuç alıncaya kadar sürdürebileceğine olan inancı, bir eylemin planlanması, gerekli becerilerin farkında olunması ve örgütlenmesi, zorluklarla birlikte elde edilecek kazançların gözden geçirilmesi olarak tanımlanmıştır. Ahlaki olgunluk ise, ahlaki duygu, düşünce, yargı, tutum ve davranış bakımından yetkin ve zirvede olma durumu ve bu duruma en zengin, gerekli ve dolgun anlamını veren ahlaki niteliklerin toplamını ifade eder. Ahlaki olgunluğa sahip bir bireyin güvenilir, sorumlu, saygılı, adil, kendini kontrol edebilen, empati yeteneği gelişmiş iyi bir insan ve tüm bunların ötesinde kanunlara ve kurallara uyan iyi bir vatandaş olması beklenir. Başka bir ifade ile ahlaki olgunluk bireyin duygu, düşünce, tutum ve davranışlarında ahlaka uygunluk açısından yüksek bir seviyede olması olarak ifade edilebilir. Ahlaki olgunluk kavramı özellikle eğitim ile ilişkili olarak öğrencilere istenilen davranışların kazandırılmasında bir rol model olan öğretmenlik mesleğinde daha da önem kazanmaktadır. Bireyin ahlaken olgun bir kişi haline gelmesinde iyi bir eğitim alması önem arz etmektedir. Birey ve toplumların ahlaki gelişmesinde en önemli faktör hiç şüphesiz eğitimdir. Bu alanda uğraş veren öğretmenler ise, öğrencilerin davranışlarını değiştiren ve geliştiren kişiler olarak, eğitim sisteminin vazgeçilmez unsurlarıdır. Bir eğitim sisteminin başarısı, o sistemi hayata geçirip, uygulayacak olan öğretmenin başarısından ayrı tutulamaz. Öğretmenlik; bireysel, sosyal, kültürel, bilimsel ve teknolojik boyutları olan, profesyonel statüde bir meslektir. Alanyazına bakıldığında yine Öz-yeterlilik ile ilgili araştırmalar da daha çok öğretmenler üzerine yapıldığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda literatür taraması ve önceki yapılan çalışmalarda göz önünde bulundurularak konu belirlenmiş ve çalışmanın amacı çeşitli branşlardaki öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri ve öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Yapılan çalışmalara bakıldığında ise bu iki kavramın beraber incelendiği araştırmalara rastlanamaması araştırmanın literatüre kazandıracağı değer açısından önem taşımakta ve çalışmanın özgün değerini ortaya koymaktadır. İncelenen çalışmalar neticesinde ahlaki olgunluğun, bireyin etik davranışlarından, kararlarından ve genel ahlaki duruşundan etkilenen bir kavram olduğu sonucuna ulaşılmış, çalışmada bağımlı değişken olarak seçilmesi daha anlamlı olacağı düşünülmüştür. Çalışmada Ahlaki olgunluk düzeyi ölçeği ve genel öz-yeterlilik ölçeği kullanılacak olup, araştırmanın evrenini İstanbul ilindeki öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi'nde çeşitli branşlarda okuyan öğretmen adayları, Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğretmen adayı ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğretmen adayları oluşturmuştur. 2022-2023 öğrenim yılı Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesinde toplam kayıtlı 6402 öğretmen adayı ve Spor Bilimleri Fakültesinde ise 279 öğretmen adayı bulunmaktadır. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Spor Bilimleri Fakültesinde ise 225 öğretmen adayı bulunmaktadır. Buna göre çalışmaya katılacak olan katılımcılar listelenebilir olduğundan basit seçkisiz (rastgele) örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Basit seçkisiz (rastgele) örnekleme formülüne (Kadıoğlu, T.Y) göre %95 güven aralığı ve a=0,05 hata payı ile 6906 kişiden oluşan bir evrenden elde edilecek minimum örneklem sayısı 384 olarak hesaplanmıştır. Bu bağlamda yaklaşık 384 üstü kişiye ulaşmak hedeflenmiştir.