Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerle çalışan gölge öğretmenlerin görüş ve önerilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEMRE ULUDAĞ BOZ
Danışman: Oktay Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı anaokuluna ve ilköğretime devam eden otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler ile çalışan gölge öğretmenlerin görüş ve önerilerinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda gölge öğretmenlerin iş tanımına yönelik görüşleri nelerdir? Gölge öğretmenlerin okuldaki iş birliğine yönelik görüşleri nelerdir? Gölge öğretmenlerin kaynaştırma uygulamasına yönelik görüşleri nelerdir? Gölge öğretmenlerin mesleki ihtiyaçlarına yönelik görüşleri nelerdir? Gölge öğretmenlerin otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışırken deneyimleri ve yaşadıkları problemleri çözmek için önerileri nelerdir? soruları belirlenmiştir. Bu araştırmada katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmaya gölge öğretmenlik mesleğini yapan 11 katılımcı katılmıştır. Bu çalışmada fenomonolojik desen kullanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerden altı tema oluşturulmuştur. Bu temalar; iş tanımı, gölge öğretmenlik mesleğine yönelik yasal dayanaklar, kaynaştırma/bütünleştirme uygulaması, eğitim-öğretim deneyimleri, kaynaştırma/bütünleştirme eğitiminde iş birliği ve gölge öğretmenlik mesleğidir. Bulgularda, gölge öğretmenlerin çoğu iş tanımlarının herhangi bir kişi ya da kurum ve okul idaresi tarafından açıklanmadığı belirtmiştir. Gölge öğretmenlerin okul içi görevler ve okul dışı görevleri bulunmaktadır. Okul içi görevler; akademik destek sağlama, iletişim becerilerini destekleme, sosyal becerileri destekleme, öz bakıma yardımcı olma, idari işlere yardım etme, problem davranışları yönetme ve çocuğun güvenliğini sağlama olarak belirtilmiştir. Gölge öğretmenlerin çoğunun okul dışı görevi bulunmamaktadır. Bulunanların görevleri; ödevlere destek, sosyal etkinlikler, sportif faaliyetler ve okula ulaşımı sağlama olarak belirtilmiştir. Gölge öğretmenler çeşitli etik sorumluluklarının olduğunu ifade etmiştir. Gölge öğretmenlerin çoğu işe alım sürecinde işverenlerinin belirli bir beklentisinin olmadığını dile getirmiştir. Katılımcıların çoğundan sabıka kaydı, diploma gibi herhangi bir belge istenmemiştir. Katılımcılar işe alımda, görüşme ya da mülakat yapılmasını, referans ve diploma istenmesi gerektiğini önermiştir. Gölge öğretmenlerin tamamı belirli saatlerde mola haklarının olmamasından dolayı sorun yaşadığını belirtmiştir. Çoğu katılımcının sosyal güvencesi yoktur ve sosyal güvencesi olanların da meslek kodu bulunmamaktadır. Gölge öğretmenler yasal dayanak ve özlük hakkı ihtiyacı olduğunu belirtmektedir. Kadrolu ve sosyal güvenceli bir şekilde çalışmak istediklerini özellikle belirtmektedir. Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamasına ilişkin gölge öğretmenler, öğretimsel uyarlamaların yetersizliği, öğretmenlerin özel eğitim gereksinimleri konusundaki bilgi eksikliği ve akranlar tarafından kabul görmeme gibi konularda sorun yaşadıklarını ifade etmiştir. Gölge öğretmenler, mesleklerinde saygınlık görmediklerini, sıklıkla bakıcı gibi algılandıklarını ve ekonomik zorluklarla karşı karşıya olduklarını dile getirmişlerdir. Gölge öğretmenlerin çoğu paydaşlarla iş birliği sağladığını belirtmektedir. Buna ek olarak gölge öğretmenler eğitim ihtiyaçları olduğunu belirtmiştir. Bu çalışmanın bulguları, alanyazın ışığında tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.