Taekwondo tekme frekans hız testinin fizyolojik ve kinematik parametrelerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET TALHA ÖZTÜRK
Danışman: ANİ AGOPYAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, taekwondo sporcularında çoklu Tekme Frekans Hız Testi (TFHT5x10) protokolü süresince ortaya çıkan performans (set bazlı tekme sayısı), fizyolojik (kalp atım hızı [KAH], kan laktat seviyesi [KLS], algılanan zorluk derecesi [AZD]) ve kinematik (darbe ivmesi [Dİ]) yanıtlarında yüksek şiddetli tekrarlı yüklenmeye bağlı oluşan akut değişimlerin eş zamanlı olarak değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, 18–25 yaş aralığında, 63–68 kg sıklet kategorisinde yer alan, en az dört yıllık taekwondo deneyimine sahip ve siyah kuşak derecesindeki 16 erkek sporcu dahil edildi (yaş: 20,3±2,3 yıl; antrenman yaşı: 8,3±2,9 yıl; vücut ağırlığı: 68,8±3,9 kg; boy uzunluğu: 178,2±6,5 cm). Sporcular yaklaşık 11 dakikalık ısınmanın ardından her biri 10 saniyelik maksimal çaba ve 10 saniyelik pasif dinlenmeden oluşan 5 setlik TFHT5x10 protokolü uyguladı. Her set sonunda set bazlı tekme sayısı (adet), Dİ (g) ve AZD (Borg CR-10) kaydedildi; KAH (atım/dk) test süresince sürekli olarak izlendi. Kan laktat seviyesi (mmol/l) ise dinlenik durumda, testin hemen sonunda (0.dk), 3.dk ve 5.dk ölçüldü. Verilerin analizinde normal dağılım gösterenler için tekrarlı ölçümler ANOVA, normal dağılım göstermeyenler için Friedman testi kullanıldı. Çoklu karşılaştırmalarda Holm-Bonferroni düzeltmesi uygulandı. Bulgular: TFHT5x10 boyunca set bazlı tekme sayısı TFHT1'de 18,4±2,9'dan TFHT5'te 14,1±2,1'e anlamlı biçimde azaldı (p<0,001). Toplam tekme sayısı 78,3±10,5 ve tekme yorgunluk indeksi ise 15,3±5,8 olarak belirlendi. Dİ setler boyunca doğrusal olmayan dalgalı bir değişim gösterdi (p<0,001). AZD puanları TFHT1'deki 2,3±0,9 düzeyinden TFHT5'te 8,0±0,8'e yükseldi (p<0,001). KLS dinlenik değere göre test sonu, toparlanmanın 3. ve 5. dakikalarında anlamlı olarak daha yüksek bulundu (sırasıyla 1,3±0,6; 10,9±3,4; 11,7±3,0; 11,3±2,6 mmol/l; p<0,001). KAH test boyunca kademeli olarak arttı ve beşinci set sonunda 188,7±5,6 atım/dk değerine ulaştı (p<0,001). Sonuç: TFHT5x10 protokolü taekwondo sporcularında setler ilerledikçe tekme performansını düşürürken fizyolojik yüklenme göstergelerini artırmaktadır. Darbe ivmesindeki doğrusal olmayan dalgalı değişim, yorgunluk altında kinematik yanıtın yalnızca performans kaybını değil, nöromüsküler düzenlemedeki değişimleri de yansıtabileceğini düşündürmektedir. Bu yönüyle TFHT5x10, taekwondoya özgü yüksek şiddetli tekrarlı yüklenmeye verilen performans, fizyolojik ve kinematik yanıtları eş zamanlı olarak değerlendirilebilen işlevsel bir saha testi olarak öne çıkmaktadır.