Küresel medya şirketlerinin küyerelleşme (glocalization) uygulamaları Farsça yayın yapan küresel medya örnekleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDUL RASOOL SHAHEEN
Danışman: ZEYNEP YELDA KADIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:KÜRESEL MEDYA ŞİRKETLERİNİN KÜYERELLEŞME (GLOCALIZATION) UYGULAMALARI FARSÇA YAYIN YAPAN KÜRESEL MEDYA ÖRNEKLERİ Küreselleşme kavramı, 1960'lı yıllardan itibaren hem popüler söylemde hem de akademik literatürde farklı anlam katmanlarıyla ele alınmış ve günümüze kadar sosyal bilimlerin temel kavramlarından biri hâline gelmiştir. Kavramın tarihsel kökenleri çok daha eski dönemlere uzanmakta olup, küreselleşme süreci tarih boyunca farklı ivmelerle ilerlemiş, kimi dönemlerde hız kazanarak "erken küreselleşme" olarak adlandırılan aşamalara ulaşmış, kimi dönemlerde ise çeşitli siyasi, ekonomik ve kültürel faktörler nedeniyle yavaşlama göstermiştir. Bu bağlamda, çalışmanın konusu küreselleşme ve küyerelleşme süreçlerinin medya bağlamında incelenmesi olup, özellikle Batı merkezli küresel medya şirketlerinin Farsça yayın politikaları üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, Batı merkezli küresel medya kuruluşlarının Farsça konuşulan bölgelerde yürüttükleri yayın stratejilerini, küreselleşme ve küyerelleşme kavramları ışığında analiz etmek ve bu yayınların medya politikaları bağlamındaki işlevlerini ortaya koymaktır. Araştırmanın önemi, küreselleşme ile yerelleşme arasındaki karşılıklı etkileşimin, uluslararası medya pratikleri üzerinden somut bir örnekle incelenmesine dayanmakta; özellikle kamu diplomasisi yumuşak güç ve bölgesel nüfuz stratejileri açısından literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırmanın kapsamını Batı merkezli Farsça yayın yapan medya kuruluşları oluşturmaktadır. Bu doğrultuda BBC Farsça, DW Farsça ve VOA Farsça örneklem olarak ele alınmış; söz konusu kanalların kuruluş tarihleri, yayın politikaları, içerik üretim süreçleri ve bölgesel etki alanları incelenmiştir. Çalışma, bu kurumların medya içeriklerini ve yayın stratejilerini tarihsel-sosyal bağlamda ele almış olmakla birlikte, araştırmanın sınırlılığı yalnızca belirli Batı merkezli Farsça yayın yapan kanallarla sınırlı tutulmuş olmasıdır. Yöntem olarak nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; literatür taraması, doküman incelemesi ve karşılaştırmalı analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Bulgular, Batı merkezli medya kuruluşlarının Farsça yayınları aracılığıyla yalnızca haber ve bilgi sunmadıklarını, aynı zamanda demokratik değerler, insan hakları ve Batı merkezli kültürel-siyasal normları yaymayı amaçladıklarını göstermektedir. Bu durum, söz konusu yayınların sadece medya faaliyetleriyle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda Batılı ülkelerin dış politika araçları ve kamu diplomasisi stratejileri içerisinde konumlandığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, küreselleşme ve küyerelleşme süreçlerinin medya boyutunu Batı merkezli Farsça yayın yapan kanallar üzerinden inceleyerek, uluslararası medya politikaları ve küresel güç ilişkileri bağlamında önemli veriler sunmaktadır. Bulgular, küyerelleşme stratejilerinin yalnızca ekonomik pazarlarda değil, aynı zamanda medya alanında da etkin bir şekilde uygulandığını, Batılı medya kuruluşlarının yerel dillere yatırım yaparak bölgesel nüfuz alanlarını genişlettiklerini ortaya koymuştur. Küresel medya kuruluşlarının Farsça yayınları hem küreselleşmenin yerel düzeydeki yansımalarını hem de yerel toplumların küresel etkilere karşı geliştirdiği direnç ve uyum mekanizmalarını gözler önüne sermektedir. Ayrıca çalışma, Batı merkezli medya stratejilerinin, Farsça konuşulan bölgelerde kamuoyu oluşturma, siyasi gündemi yönlendirme ve kültürel etkileşimi dönüştürme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koyarak, küreselleşme-küyerelleşme ikiliğinin medya bağlamındaki önemini pekiştirmektedir. Böylelikle bu tez, hem küresel medya-politika ilişkilerinin anlaşılmasına hem de küreselleşme literatürüne kuramsal ve ampirik düzeyde katkı sağlamaktadır.