Batı Anadolu mimarisinde cephe düzenlemeleri: Akdeniz etkisi (14-15. yüzyıl)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Sanatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KUBİLAY ARPACI

Danışman: Abdülhamit Tüfekçioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, Akdeniz'in kozmopolitliği ve kuşatıcı gücünün 14-15. yüzyıllarda Batı Anadolu Mimarisinde nasıl somut hale geldiği ele alınmıştır. Konuyla ilgili literatür taramasının ardından saha araştırmaları başlatılarak ilgili dönemde Batı Anadolu'da inşa edilmiş yapılar bütüncül bir bakış açısıyla incelenmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde, Akdeniz'in kozmopolitliği ve kuşatıcı gücünün bölgede yer alan Birgi Ulu (Aydınoğlu Mehmed Bey) Camii, Bursa Orhan Gâzi Camii, Korkuteli Alaaddin Camii, Manisa İshak Çelebi Külliyesi, Ayasuluk Kale Köşkü, Selçuk İsa Bey Camii, Beçin Ahmed Gâzi Medresesi, Kemallı Asılhan Bey Camii, İznik Yeşil Camii, Milas Firuz Bey Camii, Bursa Yıldırım Camii, Bergama Ulu (Yıldırım) Camii, Bursa Ulu Camii, Balat İlyas Bey Camii ve Kütahya İshak Fakih Camii'nin özellikle cephe düzenlemelerinde Bilâd-ı Şam ve Mısır coğrafyaları ve/veya Haçlı devletlerinin mimari anlayışlarının etkileriyle somut hale geldiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu etkileri aktaran ve cephe düzenlemelerinde uygulayanlar ise sanatkârlar ve beraberindeki atölyeler olmuştur. Etkinin kaynaklandığı, taşındığı ve uygulandığı mekan Akdeniz'dir ve buradan hareketle Batı Anadolu Mimarisi'ne yansıyan bu olgu tarafımızca Akdeniz etkisi kavramıyla tanımlanmıştır.