Cinsiyet tartışmalarında doğal yaklaşımın analizi: Nitel bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUMAN KARABUDAK
Danışman: Hafize Şule Albayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geleneksel toplumlarda var olan yerleşik toplumsal normların modern, geç-modern yahut postmodern topluma geçişle birlikte sorgulandığı, geleneksel toplumsal normların yapı-söküme uğratılıp yerine modern/post-modern normların yerleştirilmek istendiği birçok sosyolojik çalışmada ifade edilmiştir. Modernitenin yahut post-modernitenin bu sarsıcı etkisinden cinsiyet normları da etkilenmiş; cinsiyetin biyolojik temeli dışlanarak toplumsal belirleyicilik esas alınmış, kuir (queer) teorinin biyolojik cinsiyetin yanı sıra toplumsal cinsiyeti de yapı söküme uğratması neticesinde akışkan cinsiyet yaklaşımı yükselişe geçmiştir. Bu çalışma ise, cinsiyet tartışmalarında biyolojik temelin önemine dikkat çeken doğal cinsiyet yaklaşımını ve bu yaklaşımı benimseyen toplumsal aktörlerin günümüz cinsiyet tartışmalarını nasıl anlamlandırdıklarını nitel bir araştırma ile tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca çalışma, cinsiyet tartışmaları bağlamında doğal cinsiyet yaklaşımına sahip öznelerin LGBTQ+ aktivizmine dair öznel yorumlarını ve deneyimlerini ele almaktadır. Doğal cinsiyet yaklaşımının cinsiyet tartışmalarını nasıl anlamlandırdığını nitel araştırma yönteminin imkanları ve yorumlayıcı fenomenolojik desenle inceleyen çalışmada, bu yaklaşımı benimseyen ve kamuoyu tarafından fikirleriyle tanınan on yedi (17) katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmış, toplanan veriler içerik analizi tekniği kullanılarak MAXQDA 2020 programı aracılığıyla kodlanmış, kategorilendirilmiş ve temalar oluşturulmuştur. Saha verilerinin yorumlanmasından hareketle, katılımcıların cinsiyet tartışmalarında yer alan kavramları ve LGBTQ+ aktivizmi fenomenini dinî, psikososyal, kültürel ve bilimsel bir perspektifle ele aldıkları anlaşılmıştır. Katılımcılar tarafından cinsiyetin biyolojik temele sahip olduğu vurgulanmakla birlikte cinsiyet kimliği gelişiminde ve cinsiyet rollerinin şekillenmesinde psikososyal ve teolojik temellerin dikkate alındığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, katılımcılar tarafından LGBTQ+ aktivizmi ile LGBTQ+ bireyler arasında açık bir ayrım yapıldığı tespit edilmiştir. Bu minvalde, LGBTQ+ aktivizminin geleneksel cinsiyet normlarını dönüştürmeyi amaçlayan politik bir hareket olarak işaretlendiği; LGBTQ+ bireylere yönelik yorumlarda ise insanî bir perspektifin merkeze alındığı anlaşılmıştır. Saha bulgularının yorumlanması sonucunda cinsiyet fenomenine yönelik doğal yaklaşım (natural approach), aktivizmin akışkan bir zeminde gerçekleştirdiği yoğun kavram inşasına yönelik söylem karmaşası (discourse confusion) ve cinsiyet değiştirme ameliyatlarının öncesinde, esnasında ve sonrasında ortaya çıkan giderlerden hareketle trans pazarı (trans market) kavramları ortaya konmuştur. Çalışma, doğal cinsiyet yaklaşımı başlığı altında biyolojik temeli dikkate alan öznelerin cinsiyet tartışmalarına verdikleri anlamı ele alması bakımından literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmak üzere mütevazı bir katkı sunmayı hedeflemektedir.