Sosyobilimsel konular ile işlenen biyoloji dersinin öğrenci başarı, tutum, bilimin doğası anlayışı, bilimsel düşünme ve karar verme becerileri üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUNDA KARAER
Danışman: Mustafa Çakır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilim ve teknolojideki hızlı değişim ve gelişmeler toplumla bireylerin etkileşimleri arttırmıştır. Bu etkileşimlerin sonucunda yeni toplum modelleri ortaya çıkmıştır. Toplumdaki bireyler değişen dünyadaki gelişmelere duyarsız kalmamışlardır. Bu tutumun birçok alanda olduğu gibi fen eğitiminde de yansımalarını görmek mümkündür. Fen eğitiminin amaçları arasında fen ve teknolojiye uyum sağlayan, gelişmeleri takip ederek farklı durumlarda uygulama yapabilen, bilimin öneminin farkında olan bilimsel okuryazarı bireyler yetiştirilmesi bulunmaktadır. Bilimsel okuryazar birey; bilime, bilimsel bilginin doğasına bilinçli bir şekilde yaklaşarak buna uygun davranışlar sergilemelidir. Bilim ve bilimin doğasını fen derslerine aktarabilmek için bilim-teknoloji-toplum ilişkisini karşılıklı olarak içeren sosyobilimsel konular son yıllarda önemli hale gelmiştir. Sosyobilimsel konular; bireyler arasında düşünce farklılıklarına yol açan; doğası gereği ikilemli, ahlaki, dini, sosyal ve kültürel özelliklere sahiptir. Karma yöntem deseni kullanılarak tasarlanan bu çalışmada; yapılandırmacı yaklaşım temel alınarak 10. Sınıf Biyoloji programında yer alan Ekosistem Ekolojisi ünitesini SBK bağlamında ele alan bir öğretim modülü tasarlamak ve bu modülün öğrencilerin akademik başarılarını, sosyobilimsel konularla ilgili tutumlarını, bilimin doğasına karşı tutumlarını, bilimsel düşünme becerilerini, karar verme becerilerini, nasıl etkilediğini incelemek amaçlanmıştır. Çalışma verileri İstanbul'daki bir devlet okulunda öğrenim gören 140 katılımcıdan oluşan lise 10.sınıf öğrencilerinden toplanmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan 21 soruluk "Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları Akademik Başarı Testi" ile sosyobilimsel konularla ilgili tutum, bilimin doğasına karşı tutum, bilimsel düşünme becerileri, karar verme becerileri ölçekleri çalışmanın öncesinde fen dersleri hazırbulunuşluk sınavlarında benzer başarılara sahip olan deney (N=70) ve kontrol (N=70) gruplarına ön-son testler olarak uygulanmıştır. Bu çalışma 2021-2022 bahar dönemi içinde 24 haftalık bir sürede gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nicel veriler SPSS 26 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın nitel verileri deney grubuna uygulanan form ile yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Bu veriler Office Word programı yardımıyla SWOT analizi şeklinde değerlendirilmiştir. Bulgular deney ve kontrol gruplarındaki öğrenciler arasında ön test puanları açısından anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Uygulama tamamlandıktan sonra ise deney ve kontrol gruplarına uygulanan akademik başarı testi, bilimsel düşünme becerileri ve karar verme beceri ölçeklerinde son test sonuçları gruplar arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca diğer ölçeklerde farklı alt boyutlarda da deney grubu öğrencileri lehine ön-son test karşılaştırmalarında anlamlı farklılıklar söz konusudur. Nicel verilerdeki anlamlı farklılıklar nitel sonuçlarla da desteklenmiştir. Sonuç olarak, yapılandırmacı yaklaşım temelinde SBK bağlamında işlenen ünitede öğrencilerin biyoloji dersi akademik başarıları, bilimsel düşünme becerileri ve karar verme becerileri anlamlı olarak artmaktadır. Bu durum öğrencilerin fen okuryazarı olarak yetişmelerine katkı sağlayacak, öğrencilerin üst düzey bilişsel basamaklara ulaşmalarını kolaylaştıracaktır.