Ortaöğretim 10. sınıf matematik ders kitaplarında fonksiyonlar konusunun çoklu temsiller bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ASLAN
Danışman: Hatice Akkoç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğitimde belirlenen hedeflere ulaşmada vazgeçilmez materyallerden biri ders kitaplarıdır. Bu nedenle, öğrencilerin birincil kaynak olarak kullandıkları ders kitaplarının içerikleri ve sunum şekli büyük önem taşımaktadır. Ders kitaplarındaki yanlış veya eksik bilgi, öğrencilerde kavram yanılgılarına yol açabilir. Özellikle ortaöğretim düzeyindeki matematik derslerinde karşılaşılan kavram yanılgılarının sebepleri incelenirken, ders kitaplarının içeriği göz ardı edilmemelidir. Fonksiyonlar konusu, matematikte önemli ve temel kavramlardan biridir. Ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin bu konuyu kavramada yaşadığı zorlukların ve kavram yanılgılarının, ders kitaplarının içerik ve temsillerle sunumu ile yakından ilişkili olduğu çeşitli araştırmalarda vurgulanmıştır. Bu çalışma, Ortaöğretim 10. sınıf matematik ders kitaplarında fonksiyonlar konusunun çoklu temsiller bağlamında nasıl sunulduğunu incelemektedir. Fonksiyonlar konusunun öğretiminde kullanılan grafik, tablo, cebirsel ve sözel açıklama gibi farklı temsillerin ders kitaplarında ne ölçüde yer aldığı, bu temsiller arasında kurulan bağlantılar ve teknoloji desteği ile yapılan temsillerin kullanım durumu araştırılmıştır. Araştırmanın kapsamı, Talim ve Terbiye Kurulu tarafından 2018 yılında onaylanan ve ortaöğretim düzeyinde kullanılan 10. sınıf matematik ders kitaplarını içermektedir. Fen Lisesi Matematik Ders Kitabı, Anadolu liselerinde kullanılan Anka Yayınları ve Miray Yayınları'na ait ders kitapları bu çalışma kapsamında analiz edilmiştir. Çalışma, fonksiyonlar konusunun tanımlar, çözümlü örnekler, alıştırmalar ve problemler başlıklarının çoklu temsiller bağlamında değerlendirilmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış ve veriler ders kitaplarının "Fonksiyonlar" konusundaki bölümlerinden elde edilmiştir. Temsillerin çeşitliliği, temsiller arası geçişler, temsillerin kullanım amacı ve teknoloji kullanımı incelenmiş ve her kitap için detaylı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Verilerin kodlama sürecinde birbirinden bağımsız çalışan iki araştırmacı yer almıştır. Elde edilen bulgular, ders kitaplarında çoklu temsillerin genel olarak kullanıldığını, ancak temsiller arasında yeterli düzeyde geçişlerin ve teknoloji desteğinin olmadığını ortaya koymaktadır. Grafik ve tablo temsilleri daha yaygın olarak kullanılırken, küme eşleme ve makine temsilleri gibi temsillerin kullanımının sınırlı kaldığı gözlenmiştir. Ayrıca, ders kitaplarında teknoloji destekli temsillerin yeterince yer bulmadığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda çoklu temsillerin kullanım amaçlarına yönelik bulgular, bu temsillerin büyük ölçüde tamamlayıcı işlev gördüğü, ancak sınırlayıcı ve derin anlama işlevlerinin yeterince etkin kullanılmadığı görülmüştür. Bu çalışma, çoklu temsillerin ders kitaplarında daha etkin bir şekilde kullanılması gerektiğini ortaya koymakta ve temsiller arası geçişlerin artırılmasını, ayrıca temsillerin teknoloji desteğinin ders materyallerine daha fazla entegre edilmesini önermektedir. Araştırma, öğretmenler, ders kitabı yazarları ve eğitim materyali hazırlayıcıları için yol gösterici nitelikte olup, matematiğin diğer konularında da benzer çalışmaların yapılabileceğini vurgulamaktadır.