Hattat İsmail Zühdî Efendi'nin hayatı, sanatı ve eserleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR KARATAŞ
Danışman: Fatih Özkafa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İsmail Zühdî Efendi, hat sanatı tarihi içerisinde Şeyh Hamdullah ve Hâfız Osman vadisinden beslenip 18. yy'da yetişmiş en önemli isimdir. Ordu'nun Ünye ilçesinde doğup küçük yaşta babası Mehmed Kaptan ile İstanbul'a gelen Zühdî Efendi, hıfzını tamamladıktan sonra Moralı Ahmed Hıfzî Efendi, Mehmed Emin Efendi ve Mehmed Şakir Mihallici gibi hocalardan rika', sülüs ve nesih meşk ederek icazet almaya hak kazanmıştır. Üstün gayreti ve mahareti sayesinde Sultan III. Mustafa'nın dikkatini çekmiş ve saray kâtipliğine kadar yükselmiştir. Eserlerindeki yazıları düzeltme yapmadan kalemden çıktığı gibi tashihsiz yazan Zühdî Efendi, bu tarzıyla tarih içerisinde eşsiz bir yere sahiptir.Yaşadığı süre içerisinde kırktan fazla Mushaf-ı Şerîf, amme cüzü, delâilü'l-hayrât ve müstakil cüzler yazan İsmail Zühdî Efendi'nin sülüs-nesih murakkâlar, kıt'alar, hilye-i şerîfler ve karalamaları da mevcuttur. Ayrıca celî üslüpta yazdığı birçok levha da müzeler ve özel koleksiyonları süslemektedir. Bunların içerisinde en çok dikkati çeken TSMK'nde GY-314/40 (bkz. Resim 71) envanter numarasına kayıtlı leylek formundaki besmeledir. Bu örnekler dışında Eyüp Şah Sultan Türbesi, Safranbolu İzzetpaşa Camî, Şânîzâde Çeşmesi ve Nişancı Mehmed Paşa Camî haziresindeki Hatice hanıma ait mezartaşı gibi taşa mahkûk kitâbeler de Zühdî Efendi tarafından yazılmış en önemli celî sülüs örneklerdir.Dönemin ileri gelenleri ve devlet adamlarına da hocalık yapan İsmail Zühdî Efendi'nin yetiştirdiği birçok talebesi mevcuttur. Bunların içerisinde hiç şüphesiz en önemlisi kardeşi Mustafa Râkım Efendi'dir. 1806 yılında vefat edene kadar saray kâtipliğine ve talebe yetiştirmeye devam eden Zühdî-i Sânî, Edirnekapı mezarlığında medfûndur.