Geçiş ekonomilerine konu olan Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin ülke örnekleriyle ekonomik performans analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET EMİN TİMURTAŞ

Danışman: Yeşim Reel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, SSCB'nin yıkılmasını takiben bağımsızlığını elde eden ülkelerin sosyalist merkezi planlı ekonomiden piyasa odaklı sisteme geçiş süreçleri ele alınmaktadır. Sürecin bugün hâlâ devam ediyor olması, bu sürece katılan ülkelerin henüz arzulanan noktalara ulaşamamış olması süreci gündemde tutmaya devam etmektedir. Çalışmanın temel amacı geçiş sürecinin Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan ülkeleri üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve bu ülkelerin 1997-2017 yılları arasındaki GSYH, Sabit sermaye yatırımlarının GSYH'ye oranı, Dış mal ve hizmet dengesinin GSYH'ye oranı ve Toplam borç şeklindeki değişkenlerinin ülke ekonomileri üzerindeki etkisini Panel veri analizi yardımıyla incelemektir. Elde edilen bulgulara göre Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan'da sabit sermaye yatırımlarının, dış mal ve hizmet işlemlerinin arttırılmasının ekonomik gelişim açısından olumlu olacağı belirtilebilir. Modelde ele alınan diğer bir değişken borçlanmaydı. Borçlanma bu ülkelerin gelişimini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle bu işlemler gerçekleştirilirken yapılması gereken borçlanmadan ziyade kendi öz sermayeleri üzerinden girişimlerde ve yatırımlarda bulunmak veya belirtildiği üzere yabancı yatırımcıyı ülkeye çekmektir. Bölgede bu konuda en başarılı ülke bağımsızlıktan bu yana Kazakistan olmuştur.