Sosyal bilgiler ile vatandaşlık ve demokrasi eğitimi derslerinde küresel vatandaşlık eğitimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEREM ÇOLAK
Danışman: YÜCEL KABAPINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Türkiye‟de Sosyal Bilgiler (4.-5. ve 6.-7.) dersleri ile Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi kapsamında küresel vatandaşlık eğitiminin nasıl gerçekleştirildiğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda öğretim programlarının yanısıra öğrenci ve öğretmen görüşlerinde küresel vatandaşlık kavramının ve küresel vatandaşlık eğitiminin yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Karma yöntemle gerçekleştirilen bu araştırmada yakınsayan paralel karma desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında tarama araştırmasından, nitel kısmında ise temel nitel araştırmadan faydalanılmıştır. Çalışma grubu karma yönteme uygun olarak iç içe geçmiş örneklemle belirlenmiştir. Bu nedenle nicel bölümün gerçekleştirilmesi için İstanbul ilinin Kadıköy ilçesindeki 30 okuldan rastgele örnekleme ile 1054 sekizinci sınıf öğrencisi ve 54 okuldan 100 öğretmen seçilmiştir. Ardından nitel bölümün gerçekleştirilmesi için bu grupların içerisinden 105 öğrenci ve 15 öğretmen ise amaçlı rastgele örnekleme ile seçilmiştir. Sosyal Bilgiler 4.-5. ve 6.-7. sınıf öğretim programları ile Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Öğretim Programı ise araştırmanın veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Çalışmada veri toplamak amacıyla öğretim programları üzerinden doküman incelemesi yapmak üzere Sosyal Bilgiler ile Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi öğretim programları analiz formundan yararlanılmıştır. Bunun yanında katılımcılarla ilgili olarak; öğrenciler için küresel vatandaşlık hakkında öğrenci görüşleri anket formu ve küresel vatandaşlık hakkında öğrenci görüşleri açık uçlu anket formu kullanılırken, öğretmenler için de küresel vatandaşlık hakkında öğretmen görüşleri anket formu ve küresel vatandaşlık hakkında öğretmen görüşleri yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır. Bu araçlarla elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniğinden faydalanılırken nicel veriler ise betimsel istatistik çerçevesinde tanımlayıcı istatistikler kullanılarak „SPSS 15‟ programıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın neticesinde Sosyal Bilgiler ile Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi öğretim programlarının; „küresel vatandaş‟, „küresel vatandaşlık‟, „küresel vatandaşlık eğitimi‟ kavramlarını doğrudan içermemesi ve bu yöndeki eğitime dolaylı yoldan yer vermesi gibi sebeplerle küresel vatandaşlık eğitimi hususunda yetersiz durumda olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin ve öğretmenlerin küresel vatandaş veya küresel vatandaşlık kavramları hakkında genel olarak olumlu görüşe sahip olmalarının yanında bu kavramlar hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğrencilerin ve öğretmenlerin Sosyal Bilgiler ile Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi derslerini küresel vatandaşlık eğitimi noktasında yetersiz bulduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi, Küresel Vatandaşlık Eğitimi, Vatandaşlık Eğitimi