Cumhuriyet Dönemi'nde vatandaşlığın inşası: Ülkü Dergisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA GENÇ
Danışman: Zafer İbrahimoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Türkiye'de mevcut vatandaşlık anlayışının geleneğine dair tartışmalara dayanmaktadır. Araştırma, Erken Cumhuriyet Dönemi'nde modern vatandaşın inşa sürecini, dönemin siyasileri, sanatkarları ve önde gelen kanaat önderleri tarafından desteklenen, güçlü ve yaygın bir yazılı basın aracı olan Ülkü Dergisi kapsamında ortaya koymaktadır. Cumhuriyet Dönemi'nde vatandaşlığın inşa sürecinin ele alındığı bu araştırmada "Osmanlı sonrası yeni Türk vatandaşının kimliği nedir? sorusu Ülkü Dergisi kapsamında cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Araştırmada nitel çalışma deseni benimsenmiş ve bu kapsamda Ülkü Dergisi'nin 1933-1950 yıllarını kapsayan 272 sayısı doküman analizi ile incelenmiştir. Veri toplama süreci boyunca vatandaşlık anlayışı, vatandaşlık eğitimi, vatandaş, yurttaş, görev ve sorumluluklar vb. gibi vatandaş kavramına işaret eden söylemlere odaklanılmıştır. Veri toplama süreci uzun okuma-anlama etkinlikleri ve doküman analizi ile tamamlanmıştır. Verilerin yorumlanması aşamasında betimsel analiz prensipleri takip edilmiş ve veriler betimsel analiz kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda; Ferdiyetçiliğe Karşı Cemiyetçilik, Dogmatizme Karşı Yüceltilen Pozitivizm, Eski Olana Karşı Yüceltilen Modernizm, Özcülük ve Cumhuriyet'in İdeal Vatandaşı olmak üzere beş ana tema ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan temalar, Cumhuriyet Dönemi modern vatandaş kimliğinin inşa sürecinin farklı noktalarını ve modern vatandaşların temel özellik, karakter ve anlayışlarını yansıtmaktadır.