İnsani Gelişme Endeksinin Genelleştirilmiş Sıralı Logit Modeli ile İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RİFAT TEMUR

Danışman: Ebru Çağlayan Akay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsani gelişme endeksi (İGE) 1990 ekonomik ölçütlere ikame olarak geliştirilmiştir. Bu endeks ülkelerin insani gelişmişini bilgiye erişim, uzun ve sağlıklı bir yaşam ve insana yakışır yaşam standardı boyutlarıyla değerlendirir. Bu çalışmanın amacı insani gelişme endeksini etkileyen değişkenleri insani gelişme endeksinin her bir grubu için ayrı ayrı genelleştirilmiş sıralı logit modeli ile analiz etmektir. Bebek ölüm sayısının (1.000 canlı doğum başına), ekonomik özgürlük endeksinin, interneti kullanan kişilerin (% nüfus), eğitimde eşitsizlik endeksinin, ergen doğum sayısının (15-19 yaş arası 1.000 kadın başına doğum) ve kişi başına karbondioksit emisyonunun (üretim) (ton) düşük, orta, yüksek ve çok yüksek insani gelişme endeksi grupları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre insani gelişme endeksi grupları üzerinde etkili olan değişkenlerden ekonomik özgürlük endeksi sabit ve pozitif; kişi başına karbondioksit emisyonu (üretim) (ton) sabit ve pozitif; eğitimde eşitsizlik endeksi sabit ve negatif; bebek ölüm sayısı (1.000 canlı doğum başına) dereceli ve negatif; interneti kullanan kişiler (% nüfus) dereceli ve pozitif; ergen doğum sayısının (15-19 yaş arası 1.000 kadın başına doğum) ise dereceli ve negatif yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir.