Derveze tefsirinde sîret-nüzûl ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KÜBRA İSKENDER
Danışman: Muhammet Abay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Muhammed İzzet Derveze (1888-1984) Osmanlı'nın son dönemlerinde yaşamış bir âlimdir. Yaşadığı dönemin siyasî olarak çalkantılı olması nedeniyle siyasette fiilen yer almış ve altmışlı yaşlarında siyaseti bırakarak ilim dünyasına adım atmıştır. Derveze; yaklaşık olarak elli kadar eser telif etmiştir. Bunların arasında İslamî, tarihî ve siyasî birçok alanda eser bulunmaktadır. Bunlardan biri de, müfessirin Türkiye'de iken İstanbul ve Bursa kütüphanelerinden faydalanarak yazdığı on iki ciltten oluşan et-Tefsîru'l-Hadîs isimli eseridir. Müfessir bu çalışmasında bir ilki gerçekleştirmiş ve Kur'ân-ı Kerim'i mushaf sırasına göre değil, nüzûl sırasına göre ve dış bağlamı dikkate alarak yorumlamaya çalışmıştır. Derveze'nin böyle bir tefsir yazmaya ihtiyaç duymasının nedeni, geleneksel yöntemlerin nüzûl zamanından gitgide uzaklaşan insanların sorularına, sorunlarına ve ihtiyaçlarına cevap vermediğini görmesidir. Daha önce de siyer ve Kur'ân üzerine farklı çalışmalar kaleme almış, bu çalışmaların ardından Kur'ân'ın genel ilkelerini ve konularını ele alan geniş kapsamlı bir tefsir yazmanın ihtiyaç olduğunu düşünmüştür. Tarih boyunca tefsirlerde siyer bilgileri kullanılmış olsa da, nüzûl sırasına göre ve tamamen siyer bilgileriyle mündemiç olmuş bir Kur'ân yorumu ilk kez Derveze tarafından yapılmıştır. Eser, kendisinden sonraki çalışmaları da etkilemiştir. Biz et-Tefsîru'l-Hadîs eserini sîret-nüzûl ilişkisi açısından ele alacak ve hem Derveze tefsirini hem de Kur'ân'ı sîret-nüzûl ilişkisini dikkate alarak yorumlayan ve bu konuda kaleme alınan diğer çalışmalardan da istifade ederek, bu yöntemin bize ne söylediğini ve amacına ulaşıp ulaşmadığını tespit etmeye gayret edeceğiz.