3,5,6 Numaralı Mühimme defterlerine göre Osmanlı Devletinde kültür ve sosyal hayat bakımından İstanbul'un yeri (H.926-974 / M.1520-1566)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET EMİN TOPDEMİR

Danışman: OSMAN AYDINLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İstanbul, altıyüz yıllık Osmanlı Devletine yaklaşık beş asır başkentlik yapan, bir çok açıdan dünyanın önde gelen en önemli şehirlerinden biridir. O, tarihi, mimari ve kültürel yapısıyla Osmanlı Devletinin şehircilik anlayışını en iyi biçimde ortaya koyan, çok kıymetli bir ecdat yadigârıdır. Osmanlı Devletinin her bakımdan en parlak, en ileri çağı olan 16. Yüzyılda İstanbul da altın çağını yaşamıştır. İstanbul?a altın çağını yaşatan, İstanbulu sayısız İslâm eserleriyle donatan lider ise Kanûnî Sultan Süleymandır. Kanûnî devrinde İstanbulun siyasi, ilmî ve içtimâî durumunu öğrenmeden, ne Kanûnî devrini, ne de İstanbulu târihî kimliği ile tanımak mümkün değildir. Bu çalışmamızla İstanbulu imâr ve ihyâ eden Kanûnîyi, onun devlet ve şehirleşme felsefesini ve İstanbulda yaşayan halkın dînî ve sosyal yapısını tahlîl edip ortaya koyduk. Araştırmamızda Kanûnînin hayatı ve şahsiyetini, devlet yapısını, İstanbul?un ilmî ve içtimâî durumunu ve 16. yüzyılın güzel İstanbulunu ana hatlarıyla inceledik. Bu araştırmamız sonucunda, İstanbul halkının hayatını kuşatan temel unsurun, İslâmiyet olduğunu; Kanûnî devrinde İstanbulun dünyanın en büyük, en güzel, en sağlıklı şehri, aynı zamanda da en büyük bir ekonomi, ilim, kültür ve siyaset merkezi olduğunu tesbit ettik. Yine o devirde, İstanbul halkının güçlü bir sosyal düzen içinde müreffeh ve mutlu bir hayat sürdüğünü tesbit ettik. Ancak üzüntü verici bir neticeyle de karşılaştık ki, o da Kanûnîlerin, Sinanların bizlere miras bıraktığı Cennet şehir İstanbulu gerektiği şekilde korumadığımız veya koruyamadığımızdır. Araştırmamız sırasında Başbakanlık Osmanlı Arşivi 3,5 ve 6 numaralı Mühimme Defterleri?nden, Kanûnî devrini anlatan tarih kitaplarından, İstanbula dâir yazılmış yerli ve yabancı araştırmacıların eserlerinden istifade ettik. Bugün Türkiye nüfûsunun beşte birini, ekonomik faaliyetlerin üçte birini bünyesinde barındıran, İslâm âleminin gözbebeği ecdat yadigârı İstanbul, bir İslâm şehri olarak Türkiye?nin bir numaralı câzibe merkezidir.