Çok Eksenli Yükleme Altında Örme Yüzeylerin Dikiş Hasarlarının İncelenmesi ve Dikiş Parametrelerinin Optimizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Tekstil Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emine Eryazıcı
Danışman: Özge Ural
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giysiler kullanım sırasında bedenin hareketlerine uygun olarak, birçok farklı yönde gerilime ve yüklemeye maruz kalırlar. Özellikle günlük, spor ve iç giyimde kullanılan örme yüzeylerden elde edilen giysilerin dikiş performansları ürünün kalitesi ve kullanım ömrü açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle dikiş performansına etki eden dikiş parametrelerinin doğru olarak tespit edilmesi gerekmektedir. Bu araştırmada çok eksenli yükleme altında örme kumaşların dikiş parametrelerinin dikiş hasarına ve patlama mukavemetine etkisi incelenerek, dikiş kalitesi ve performansını etkileyen faktörler belirlenmiştir. Bu amaçla 3 farklı renkte Süprem, Lakost ve İnterlok örme kumaşlar üretilmiştir. Dikiş hasarı ve patlama mukavemeti testleri için toplam 1152 adet numune hazırlanmıştır. Dikiş hasarı testi için 30×30 cm ebadında kesilen kumaşlar sıra ve çubuk hatlarında 2 farklı dikiş adım aralığı, 4 farklı iğne kalınlığı ve 4 farklı dikiş tipiyle dikilmiştir. Numuneler dikiş hasarı test cihazında DIN 53 882'ye göre test edilmiş, mikroskopla incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Dikiş patlatma testi için 15×15 cm ebadında kesilen kumaşlar sıra ve çubuk hatlarında 2 farklı dikiş adım aralığı, 4 farklı iğne kalınlığı ve 4 farklı dikiş tipiyle dikilmiştir. Patlama mukavemeti testleri SDL Atlas Marka patlama mukavemeti test cihazında, ISO 13938-1 standardına göre yapılmıştır. Test sonuçlarının istatistiksel analizleri SPSS 26.0 istatistik programında yapılmıştır. Sonuçlar %95, %99 güven aralığında; p<0,05, p<0,01 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Dikiş hasarlarının niteliksel karşılaştırılmasında, Pearson Ki-Kare testi ve Fisher Exact testi kullanılmıştır. Patlatma testi sonuçlarına ait niteliksel verilerin karşılaştırılmasında, veriler üzerinden tek değişkenli normallik testi (Shapiro Wilk) ile niceliksel değişkenlerin normallik sınaması test edilmiştir. Normallik testi sonuçlarına göre, Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin karşılaştırılmasında parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U Testi, Kruskall-Wallis Testi) kullanılarak analizler elde edilmiştir. Ayrıca değişkenler arasındaki nedensellik regresyon analizi ile incelenmiştir. Dikiş hasarı Test sonuçlarına göre 3 örme yüzeyde de çubuk yönüne dikiş hasarın sıra yönüne göre daha fazla çıktığı görülmektedir. Dikiş hasarında iğne kalınlığı arttıkça dikiş hasarının arttığı, dikiş tiplerinin de dikiş hasarında etkili olduğu ve en az hasarın düz dikiş tipinde olduğu, kumaş rengi ve dikiş adım aralığının dikiş hasarında etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Patlama mukavemeti test sonuçları değerlendirilirken, önce dikim işlemi uygulanmış numuneler ile dikilmemiş kumaş numunelerinin patlama mukavemetleri karşılaştırılmıştır. Buna göre Lakost kumaşların patlatma test sonuçları değerlendirildiğinde mukavemetinin dikilmiş numunelerin dikilmemiş numuneye göre mukavemetinin yüksek çıktığı İnterlok ve Süprem kumaşlarda ise azaldığı tespit edilmiştir. Dikiş parametrelerinin patlama mukavemetine etkisi incelendiğinde İnterlok ve Süprem kumaşlarda çubuk yönünde dikiş hattında, 5 adım aralığında, Nm 70 iğne kalınlığında, zincir dikiş tipinin patlama basıncı değerlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Lakost kumaşta ise düz dikiş tipinde dikilmiş olan numunelerin patlama basıncı değerlerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Regresyon testi sonuçlarına göre kumaş yönünün, dikiş tipinin ve iğne kalınlığının 3 kumaş tipinde patlama basıncı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada çok eksenli yükleme altında dikiş parametrelerinin örme yüzeylerde oluşan dikiş hasarlarına ve patlama mukavemetine etkisi incelenerek, dikiş kalitesi ve optimizasyonu hedeflenmiştir. Çalışmada dikim ve dikim kalitesi, dikişte kullanılan iğneler ve iplikler, dikiş sırasında ve sonrasında meydana gelen hasarlar ve hasar kaynakları, dikiş hasarlarının ve patlama mukavemetinin test edilmesine dair yöntemlerle ilgili bilgi verilmiş ve literatürde bulunan ilgili araştırmalar sunulmuştur.