Koruma sorumluluğu ve jus cogens kurallardan kaynaklanan yükümlülüklerin ağır ihlâli arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM SERRA KARAYEL

Danışman: Hakkı Hakan Erkiner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uluslararası hukukta, ''barışa yönelik tehdit'' kavramı uzun yıllar devletlerarası çatışmalar ile sınırlı olarak algılandı. Uluslararası niteliği haiz olmayan bir iç çatışma çoğu durumda devletlerin kendi iç meselesi olarak kabul ediliyordu. Bugün, birbirine çok yakın tarihlerde ortaya çıkan ''koruma sorumluluğu'' ve ''jus cogens kurallardan kaynaklanan yükümlülüklerin ağır ihlâli'', klasik anlayışın ötesinde, iç çatışmaların ve kitlesel vahşet suçlarının, uluslararası toplumun bütününü etkilediğini ortaya koydu. Temel bir fikrin farklı görünümü olarak beliren ''koruma sorumluluğu'' ve ''jus cogens kurallardan kaynaklanan yükümlülüklerin ağır ihlâli'' arasında birbiriyle örtüşen yakın bir ilişki vardır. Jus cogens kurallar ya da Türkçe ismi ile uluslararası hukukun emredici kuralları, bir bütün olarak Devletlerin, kendisinden hiçbir surette sapmasına izin verilmeyen ve yalnızca aynı niteliği haiz daha sonraki bir uluslararası genel hukuk kuralı ile değiştirilebilecek bir kural kabul ettiği ve tanıdığı kurallardır. Bunlarla sınırlı olmamak üzere; kitlesel vahşet suçu olarak beliren soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, uluslararası insancıl hukukun temel kuralları, etnik kökenin temizliği jus cogens kurallara örnek olarak verilebilir. Koruma sorumluluğu, dünya üzerinde yaşanan bu türden kitlesel vahşet suçlarının önlenmesi ve sona erdirilmesini amaçlar iken uluslararası sorumluluk hukuku kapsamında jus cogens kural niteliği haiz olan bu türden kitlesel vahşet suçlarının ağır ihlâlleri bazı özel neticeler meydana getirir.