Aile hekimlerinin sağlık hizmetlerinin eşgüdümünü sağlayıcı rollerinin iş doyumu üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİHA ŞAHİN
Danışman: Saliha Serap Çifçili
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: İş doyumu, bireylerin işini yaparken hissettiği memnuniyet düzeyi, işine karşı hissettiği pozitif ve negatif tutumların toplamı olarak tanımlanmaktadır. Aile hekimlerinin iş doyumu, sadece hekimlerin ruh sağlığı ve iyilik hâli için değil; sağlık iş gücü, bakımın sürekliliği, kaliteli ve maliyet etkin sağlık hizmet sunumu ve hasta memnuniyeti için de oldukça önemlidir. Sağlık hizmetlerinin eşgüdümü, birinci basamak sağlık hizmetlerinin temel uygulama özelliklerinden biridir ve dünyanın birçok ülkesinde aile hekimleri, sağlık hizmet basamakları arasında eşgüdümü sağlayıcı rol oynarlar. Eşgüdümün amacı, uygun sağlık bakımının doğru zamanda, doğru sıra ile ve doğru yerde alınmasını kolaylaştırmaktır. Amaç: Aile hekimlerinin eşgüdümü sağlayıcı rollerinin iş doyumu üzerine etkisini araştırmak; sağlık hizmetlerinin eşgüdümünü farklı düzeylerde gerçekleştiren ülkelerde eşgüdüm bileşenlerinin rollerini saptamaktır. Yöntem: Tanımlayıcı özellikte kesitsel bir araştırma tipi planlanmıştır. Araştırmacılar tarafından ilgili literatüre dayanılarak geliştirilen anket formu, Avrupa için Birincil Bakım Aktivitesi İzlemi (PHAMEU) çalışması sonuçlarına göre sağlık hizmetlerinin eşgüdümünü güçlü (Hollanda, İngiltere, İspanya), orta güçlü (İtalya, Portekiz, Fransa) ve zayıf (Almanya, Romanya, Macaristan, Türkiye) düzeyde gerçekleştiren ülkelerde yaşayan ve anketi yanıtlayabilecek düzeyde İngilizce bilen aile hekimlerine, en az 40 katılımcıya ulaşılması hedeflenerek, Avrupa Genç Aile Hekimleri Hareketi (VdGM) ve Avrupa Genel Pratisyenlik Araştırma Ağı (EGPRN) gruplarından iş birliği yapmayı kabul eden araştırmacılar aracılığıyla, e-posta yoluyla gönderilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 10 ülkeden 278 aile hekimi katılmıştır. Katılımcıların %54'ü kadın, %73,4'ü evli, yaş ortalaması 45±12,6 yıl ve uzman hekim olarak çalışma süresinin ortancası 8 yıldır (dağılım aralığı:0,5-42). Katılımcıların iş doyum düzeyi; %68 'Memnunum', %18 'Memnun değilim' ve %14 'Kararsızım' şeklindedir. Eşgüdüm düzeyi güçlü ve orta güçlü ülkelerdeki katılımcıların iş doyum düzeyi, zayıf ülkelerdeki meslektaşlarından fazladır (p<0,001). Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, çalışma koşulları, kayıtlı nüfus sayısı hariç iş yükü özellikleri, sevk oranları ve sevk nedenleri ile iş doyumu arasında bir ilişki bulunmamaktadır. Kapı-tutuculuk sistemi, sevk için hastanedeki uzmanlara kolay ulaşabilirlik, sevk yanıt raporunu zamanında edinme, hastaların hastane taburculukları, acil servis başvuruları gibi diğer birimlerden aldıkları hizmetlerden haberdar edilme, tıbbi veri alışverişi ve klinik karar vermeyi destekleyici özellikler içeren elektronik tıbbi kayıt sistemi (ETKS) kullanımı iş doyumu üzerine olumlu yönde etkilidir. Eşgüdüm düzeyi zayıf ülkelerdeki katılımcıların iş yükü, güçlü ve orta güçlü ülkelerdekine göre fazladır. Eşgüdüm düzeyi zayıf ülkelerden güçlü ülkelere doğru, tedavi seçenekleri için hasta sevk etme sıklığı; eşgüdüm düzeyi güçlü ülkelerden zayıf ülkelere doğru ise takip önerileri için hasta sevk etme sıklığı artmaktadır. Sonuç: Kayıtlı nüfus sayısının azaltılması, sağlık hizmetlerine girişte ilk başvuru noktası olmaları, sevk aşamasında diğer basamaklardaki hekimlerle iletişimlerinin arttırılması, hastalarının hastane taburculukları, acil servis başvuruları gibi diğer birimlerinden aldıkları hizmetlerden haberdar edilmeleri ve fonksiyonel ETKS ile desteklenmeleri aile hekimlerinin iş doyumunu arttırmaktadır. Sağlık sistemlerinde yapılması planlanan organizasyonel, finansal ve teknolojik düzenlemelerde bu faktörlerin dikkate alınması gereklidir. Anahtar sözcükler; aile hekimi, elektronik tıbbi kayıt sistemi, eşgüdüm, iş doyumu, sevk