OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU OLAN GENÇ YETİŞKİNLERİN EBEVEYNLERİNİN YAŞAM DENEYİMLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK DURHAN
Danışman: Aydan Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada; Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan genç yetişkin çocuğa sahip ebeveynlerin OSB'li genç yetişkin bir bireyle yaşam deneyimlerine dair görüş ve gereksinimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmış ve bu doğrultuda yaşları 20-29 arasında değişen, özel eğitim uygulama okulundan mezun olmuş, genç yetişkin OSB'li çocuğa sahip ve onlara birincil bakım veren 16 ebeveyn ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgularda, OSB'li genç yetişkin bireylerin mezuniyet sonrasında aldıkları eğitimin yetersiz olduğu, uygun eğitim kurumu bulmada ve etkinliklere kabul konusunda zorluk yaşadığı, ekran süresinde, yeme içme davranışlarında, takıntı ve saldırgan davranışlarında artış olduğu, aktif olma durumlarının azaldığı ve daha fazla evden çıkma isteklerinin olduğu, eğitimlerinin gerilediği ve sosyalliklerinin azaldığı gözlenmiştir. Katılımcılar, genç yetişkin OSB'li çocuğa sahip olmanın kendi sosyal yaşantılarını, iş yaşantılarını, aile yaşantılarını, gündelik hayatlarını ve ekonomilerini etkilediğini ifade etmişlerdir. Ebeveynlerin geleceklerine dair birçok kaygılarının olduğu, kendilerinden sonra çocuklarına ne olacağı konusunda endişeli oldukları, bu kaygılar karşısında geleceği düşünmeyi bırakma veya umutsuzluk duygularını yaşadıkları gözlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ebeveynlerin sosyal, eğitsel, maddi ve psikolojik gereksinimler bakımından yeterli desteği alamadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre genç yetişkinlik dönemindeki OSB'li bireylerin aile üyelerinin yaşam kalitelerini artırmak amacıyla, çocuklarının eğitimlerinin devamlılığının sağlanması ve sürekli eğitim desteği verilmesi, ailelerin sosyal, psikolojik ve maddi yönden desteklenmesi için yeterli ve ulaşılabilir destek mekanizmalarının oluşturulması, ebeveynlerin bakım yükünü azaltmak ve sosyal yaşam kalitelerini artırmak amacıyla çocuklarını günün belirli saatlerinde bırakabilecekleri gündüz bakım evlerinin oluşturulması, ailelerin geleceğe dair kaygılarının giderilmesi amacıyla çocuklarının ileriki dönemlerde de bakım, eğitim ve sosyal yönden desteklenecekleri yapıların oluşturulması önerilmektedir.