Osmanlı-Arap şairi Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi ve eseri Kasîde-i Mîmiyye'nin beyân ilmi açısından tahlili

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSA ELMAS

Danışman: HALİL İBRAHİM KAÇAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Arap Dili ve Edebiyatı, İslam dininin zuhuru ve yayılması ile paralel olarak gelişmiş ve farklı coğrafyalara taşınmış, tarihsel gelişim süreci içinde farklı değişim ve dönüşümler yaşamıştır. On beşinci yüzyılın başlarından itibaren İslam dünyasının tartışmasız tek siyasi otoritesi olan Osmanlı İmparatorluğu, özellikle Suriye, Mısır, Filistin ve Hicaz'ın fethi ile Arap dili ve edebiyatı için yeni bir dönemin başlangıcını ifade etmiştir. Özellikle modern dönemde Arap edebiyatı tarihçilerinin çoğunun bu dönemi inhitat, yani bir çöküş dönemi olarak adlandırmalarına karşın Osmanlı dönemi Arap edebiyatı, iddia edilenin aksine kendisine has karakteristik özellikleri haiz mümbit bir dönem geçirmiştir. İmparatorluğun her anlamda en parlak devrini ifade eden Kanuni Sultan Süleyman dönemi Arapça şiirleri bu durumun örnekliğini yansıtmaktadır. Dönemim şeyhülislamı Ebussuud Efendi, yazdığı Arapça kasidelerle edebi değeri, neredeyse kadim Arap şairlerle müsavi eserler meydana getirmiştir. Bu eserlerin en önemlilerinden biri olan Kasîdei Mîmiyye içerdiği, meramı ifadede en etkili yolları ihtivâ eden beyan ilmi unsurları ile öne çıkmaktadır. Bu çalışmada Ebussuud Efendi'nin eseri Kasîdei Mîmiyye beyan ilminin unsurları olan teşbih, mecaz, istiare ve kinaye kullanımı açısından incelenmiş ve bu bağlamda edebi değeri ortaya konmaya çalışılmıştır.