RADYOTERAPİ ALAN BAŞ BOYUN KANSERLİ HASTALARIN TEDAVİ SÜRESİNCE BESLENME DURUMUNUN İZLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Dilay ERMİŞ
Danışman: Beste Melek Atasoy, Zehra Margot Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, radyoterapi alan baş-boyun kanserli hastalarda tedavi süresince beslenme durumundaki değişimi izlemek ve bu değişimin yaşam kalitesi, fiziksel aktivite, antropometrik ölçümler, el kavrama gücü, besin tüketimi ve tedaviye bağlı yan etkilerle ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, radyoterapi alan baş-boyun kanserli hastalarla yürütülen prospektif kohort bir çalışmadır. Çalışmaya başlangıçta 37 hasta dahil edilmiş, takip sürecini tamamlamayan 7 hasta çalışma dışı bırakılmış ve analizler 30 hasta üzerinden gerçekleştirilmiştir. Hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri, antropometrik ölçümleri, vücut bileşimi, el kavrama gücü, besin tüketim kayıtları, PG-SGA, Nutriscore, EORTC QLQC30, EORTC QLQ-H&N35, IPAQ-SF ve CTCAE değerlendirmeleri tedavi sürecinde izlenmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Friedman testi, Wilcoxon testi, MannWhitney U testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Tedavi sürecinde hastaların vücut ağırlığı, BKİ, vücut yağ kütlesi, vücut yağ yüzdesi, yağsız vücut kütlesi ve toplam vücut suyu değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı değişim saptanmıştır. PG-SGA ve Nutriscore toplam puanları tedavi sürecinde artış göstermiştir. EORTC QLQ-H&N35 alt boyutlarında ağrı, yutma, duyu problemleri, konuşma problemleri, sosyal yeme güçlüğü, sosyal temas güçlüğü, ağız kuruluğu, yapışkan tükürük, kendini hasta hissetme, besin desteği kullanımı ve vücut ağırlığı kaybı skorlarında anlamlı değişim belirlenmiştir. CTCAE’ye göre tedaviye bağlı yan etki dereceleri arttıkça, yaşam kalitesi ölçeklerinde ilgili semptom skorlarının da arttığı görülmüştür. PG-SGA ve Nutriscore toplam puanları ile bazı yaşam kalitesi ve yan etki skorları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç: Radyoterapi alan baş-boyun kanserli hastalarda tedavi süreci boyunca beslenme durumu olumsuz etkilenmekte, antropometrik ölçümlerde ve yaşam kalitesine ilişkin semptom skorlarında anlamlı değişimler görülmektedir. Tedaviye bağlı yan etkilerin artması, beslenme durumu ve yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkilerle ilişkilidir. Bu nedenle baş-boyun kanserli hastalarda radyoterapi süresince beslenme durumunun düzenli olarak izlenmesi ve erken dönemde beslenme desteğinin planlanması önem taşımaktadır.