ChatGPT kullanım niyetinin netnografik incelenmesi ve teknoloji kabul ve S.O.R. modelleri üzerine bir araştırma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONGÜL BİLGİLİ SÜLÜK

Danışman: SERDAR PİRTİNİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türkiye'nin önde gelen iki teknoloji forumunda yapılan netnografik araştırma ile nicel araştırmaya zemin hazırlayarak tüketicilerin ChatGPT kullanım niyetini açıklamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, tüketicilerin üretken yapay zekâ kullanımlarının Teknoloji Kabul Modeli (TKM) ve Uyarıcı-Organizma-Tepki (S-O-R) modeli ile açıklanması, akış deneyimi çerçevesinde merak, algılanan oyunculuk boyutları kullanılarak, gizlilik endişesi ve güven faktörlerinin yeniden kullanım niyeti üzerindeki etkilerinin incelenmesi hedeflenmektedir. Araştırmada, karma araştırma yöntemi kullanılarak öncelikle netnografik araştırma yapılıp Technopat ve Donanımhaber forumlarındaki kullanıcı yorumları incelenmiş, elde edilen bulgular doğrultusunda nicel araştırmaya değişken eklenmiştir. Kullanıcıların ChatGPT'ye yönelik algıları, motivasyonları ve çekinceleri analiz edilerek, bu faktörlerin kullanım niyetlerini nasıl şekillendirdiği değerlendirilmiştir. Nicel araştırma kapsamında, Teknoloji Kabul Modeli, S-O-R modeli, akış teorisi ve yeniliklerin yayılımı teorisi çerçevesinde geliştirilen ölçekler kullanılarak bir anket uygulanmış ve kullanıcıların ChatGPT kullanım niyetlerini etkileyen faktörler analiz edilmiştir. Bulgular, güven faktörünün üretken yapay zekâ kullanımı ile yeniden kullanım niyeti arasında negatif yönlü düzenleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Yapay zekânın her zaman doğru bilgi sağlamaması, kullanıcıların güven algısını zayıflatmaktadır. Ancak, güven algısındaki bu düşüşe rağmen, kullanıcılar merak, algılanan fayda ve kullanım kolaylığı gibi nedenlerden ötürü ChatGPT'yi yeniden kullanma eğilimi göstermektedir. Çalışmanın sonucunda, yapay zekâ tabanlı pazarlama stratejilerinin etkinliğini artırmak için kullanıcı güvenini pekiştiren yaklaşımların benimsenmesi önerilmektedir. İşletmelerin, şeffaflık, doğruluk ve kullanıcı deneyimini geliştirmeye yönelik stratejiler benimsemesi, bu teknolojilerin uzun vadeli benimsenmesine katkı sağlayacaktır.