Detonasyonla derin çekme işlemlerine etkili parametrelerin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makine Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Muammer Gavas

Danışman: MUHİTTİN ŞİMŞEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, sac metallerin konvansiyonel derin çekme yöntemleri dışında yeni bir yöntem olan detonasyonla derin çekme işlemine etkili parametreler incelenmiştir. Bu incelemelerin yapılabilmesi için detonasyon tüpü ile birlikte kalıp dizaynı yapılmış ve her iki üniteyi içine alan Detonasyon Kalıp Makinesi geliştirilmiştir. Detonasyonla derin çekme işlemleri konvansiyonel metodlarla yapılamayan veya yapılması ekonomik olmayan parçalara uygulanır. Ancak etkili parametrelerin incelenmesi her türlü küçük örneklerde araştırılabilir. Derin çekme deneylerinden önce enerji kaynağı olarak kullanılan 1/5 oranında karışmış propan -oksijen gazlarının debi kalibrasyon deneyleri ile çekme işlemi yapılmaksızın detonasyon ön deneyleri gerçekleştirilmiştir. Deneylerde 0.5 mm kalınlığında alüminyum saçtan 56 mm çapındaki yarıküresel kabın propan-oksijen gazı karışımının detonasyonu ile derin çekilmesi incelenmiştir. Deneyler esnasında çok değişik gaz miktarı ve stand-off mesafesi kullanılmış ve optimum sonuç elde edilinceye kadar 186 parça üzerinde deney gerçekleştirilmiştir. Yapılan deneylerde, istenilen basınç elde edilmiş, maksimum çekme derinliğine bir defada ulaşılmış, ancak parçadaki buruşukluklar önlenememiştir. Bazı deneylerde parça istenilmeyen plastik deformasyonlara uğramış, bazı deneylerde ise optimum sonuca çok yakın şekiller elde edilmesine rağmen parça üzerindeki kılcal çatlaklar giderilememiştir. Optimum sonuç, kabın iki defa çekilmesi ile elde edilmiş ve alüminyum sacın yumuşak olmasına rağmen parça üzerinde çekme işleminin sebep olduğu hiç bir tahribata rastlanmamıştır.II Çekme işlemi esnasında çekilen alüminyum sacın kalınlığında meydana gelen değişiklikler ile yüzeyinde meydana gelen tahribatlar, konvansiyonel metodlarla elde edilen parçalarla karşılaştırılmıştır. Yapılan bu deneylerden elde edilen sonuçlar ile literatürde bu konuda yapılan çalışmaların sonuçları karşılaştırılmış, bu yöntemin hangi alanlarda ekonomik olduğu tesbit edilmiş ve elde edilen başarılar istikametinde bu konuda daha ileri çalışma yapacak olanlara ve özellikle imalatçılara yönelik tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: "Patlama", "Şok Dalgaları İle Şekillendirme", "Yüksek Hızda Şekillendirme", "Kalıpsız Şekillendirme", "Yüksek Enerji Metodu İle Şekillendirme" ve "Detonasyonla Şekillendirme" dir.