TÜRKİYE’DE DİNDAR KADINLARIN KADIN MESELELERİNE YAKLAŞIMINDA ADALET SÖYLEMİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA BİLGİN
Danışman: Hafize Şule Albayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez Türkiye'de dindar kadınların kadın meselelerini ele alırken adalet söylemini nasıl deneyimlediğini ve bu kavramı hangi toplumsal, kültürel ve dini bağlamlar içinde geliştirdiklerini anlamaya yönelik bir çalışmadır. Tez, kavramsal kuramsal ve tarihsel çerçeve başlıklı bölümün ardından gelen nitel veriyi inceleyen olgusal çerçeve bölümü ile iki ana bölüme sahiptir. İlk bölümde adalet kavramı ele alınarak kadın, cinsiyet ve aile temaları üzerinden dinî epistemoloji içerisinde adalet kavramının anlamı ve dindar bireyler nezdindeki karşılığı tartışılmıştır. Kuramsal çerçevede kadın çalışmalarında tek tip söylemin tartışılmaya açıldığı postkolonyal düşüncenin verileri ile harekete geçilmiştir. Bu minvalde kadınların Batılı beyaz-orta sınıf feminizminin talepleri yönünde yönlendirildiği hegemonik ilişkinin izi sürülmüştür. Kadınların kimliklerinden doğan sebeplerle yaşadıkları ayrımcılıkların çeşitlenebildiği ve bu ayrımcılık eksenlerinin kesiştiği noktalar üzerinde durulmuştur. Postkolonyal ve postyapısal düşüncenin kadın araştırmaları alanında sağladığı imkân doğrultusunda dindar kadınların anaakım feminist görüşlerin aksine kendi sahalarında özgün kimlikler ve hareket alanları oluşturan birer özne oldukları bulgulanmıştır. Müslüman dindar kadınların seküler toplumlar içinde özgün sorunlarına çözüm ararken yaşadıkları ele alınarak tezin araştırma örneklemindeki kadınların tecrübelerine ışık tutulmuştur. Çalışmadaki veriler, dindar ve kadın meselelerine yaklaşımda adalet söylemini benimseyen kadın katılımcılar ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar sonucunda şekillenmiştir. Katılımcılarla yapılan görüşmelerde kadın meselelerine yaklaşımları, kadınların temel sorunlarını nasıl tarif ettikleri, adalet kavramını hangi referanslarla tanımladıkları, adalet söylemini sivil alanda nasıl tecrübe ettikleri, cinsiyet eşitliği ve cinsiyet adaleti kavramlarını nasıl anladıkları, feminizmle ilişkileri ele alınmıştır. Ayrıca modernleşme süreçleri ve dini-geleneksel değerlerin katılımcı kadınların adalet söylemini nasıl şekillendirdiğini gözlemleyerek bu alandaki modern ve dini-geleneksel olan arasındaki gerilim incelenmiştir. Bu araştırma günümüzde dindar kadınların sorunlarını nasıl ele aldığını görmek ve bu çerçevede çözümsüz gördükleri alanlarda adalet kavramı etrafında alternatif bir söylem ve pratik geliştirme girişimlerini ortaya koymak bakımından kıymet arz etmektedir.