Matematik öğretmen adaylarının alan ve çevre kavramları arasındaki türev ilişkisini anlamlandırma sürecinde öğretmen müdahalelerinin rolü: Pirie-Kieren Teorisine göre
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MALİK DURMAZ
Danışman: Sare Şengül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ilköğretim matematik öğretmen adaylarının alan ve çevre arasındaki türev ilişkisini anlamlandırma sürecini ve bu süreçte odaklanmış kasıtlı öğretmen müdahalelerinin rolünü Pirie ve Kieren'in ortaya koyduğu ve Martin'in katkılarıyla daha da sağlam temellere oturan Matematiksel Anlamanın Gelişimi Teorisi perspektifinden incelemektir. Fenomenografik araştırma desenine örnek teşkil eden bu çalışmada klinik mülakat ile veri toplanmıştır. Çalışmanın katılımcı grubu 2015-2016 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki bir devlet üniversitesinde ilköğretim matematik öğretmenliği bölümü üçüncü sınıfta öğrenimine devam eden altı öğretmen adayından oluşmaktadır. Bu adayların üçü ile pilot çalışma yapılmış akabinde diğer üçü ile asıl çalışma yürütülmüştür. Klinik mülakatlar birer hafta arayla dört oturum şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bu mülakatlardan elde edilen veriler, Pirie ve Kieren'in teorisindeki anlama seviyeleri ve bu teoriye Martin'in eklediği müdahale-geri katlama şemasına göre analiz edilmiştir. Araştırmanın ana sonucu, uygun bir öğrenme ortamı sağlandığında, öğretmen adaylarının alan ve çevre arasındaki türev ilişkisini kurabildiği yönündedir. Bu ortamı sağlarken imaj oluşturma ve özellikleri fark etme seviyelerine yeterli zamanın ayrılmasının önemi ortaya çıkmıştır. Katılımcılar anlamanın yedi seviyesinde faaliyet göstermişlerdir. Bu seviyeler içinde en fazla zaman, sırasıyla imaj oluşturma ve özellikleri fark etme seviyelerinde harcanmıştır. İmaj oluşturma seviyesindeki faaliyetler ile katılımcıların eksik ya da hatalı anlayışları düzelttiği ve kenar uzunluğu dışındaki farklı bağımsız değişkenler ile alan ve çevre fonksiyonlarını oluşturduğu gözlemlenmiştir. Mevcut anlamaları kullanarak daha iç bir seviyede çalışmak türündeki geri katlamaların eksik anlayışı geliştirme ve hatalı anlayışı düzeltmedeki önemi bu çalışmada ortaya çıkmıştır. Geri katlamaları başlatmada ise odaklanmış kasıtlı öğretmen müdahalelerinin işlevsel olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma ile zaman, müdahalenin kaynağı ve şekli, geri katlamanın türü ve çıktısı ve bu süreçte çalışılan anlama seviyelerinin tamamının gösterilebileceği bir haritalandırma yöntemi geliştirilmiştir. Ayrıca anlamanın gelişiminde (duruma özgü müdahalelerde bulunabilmesi için) öğretmenin farkındalığının önemi ortaya çıkmıştır. Öğretmen farkındalığının bileşenleri çalışmanın sınırlıkları dâhilinde ve literatür ile uyumlu olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tüm bunların doğrultusunda öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Pirie-Kieren teorisi, müdahale ve geri katlama, matematiksel anlama, alan ve çevre arasındaki türev ilişkisi.