ZİHİN YETERSİZLİĞİ OLAN GENÇLERİN BEDENLERİNDE, KONUŞMALARINDA, DAVRANIŞLARINDA, ORTAMLARDAKİ MAHREMİYET SINIRLARININ BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CANSU BOLAT

Danışman: Fatma Nur Akçin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, yaşları 14-24 arasında olan hafif derece zihin yetersizliği tanısı almış gençlerin bedenlerinde, konuşmalarında, davranışlarında ve ortamlardaki mahremiyet sınırlarının belirlenmesini amaçlayarak nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenle gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda hafif derece zihin yetersizliği olan 15 kız ve 15 erkek olmak üzere toplam 30 genç ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda, gençlerin kendisinin ve başkasının bedeninde bazı yerleri özel bölge olarak belirledikleri, mahrem konuşma konularını ayırt edebildikleri ve bu konuları nerede ve kiminle konuşacaklarına dair tercih yapabildikleri, kendisi ve başkası için özel ve genel alan sınırlarını çizebildikleri, özel alanda yapılabilecek davranışlar ile genel alanda yapılabilecek davranışların ayrımına ilişkin fikir sahibi oldukları görülmektedir. Katılımcılar, hayatın dört alanında (beden, konuşma, davranış, ortam) geçerli olan mahremiyet sınırlarını genel hatları ile çizmelerine rağmen gençlerin bazıları cinsel saldırıya uğradığından ve bu saldırının kendisi üzerinde bıraktığı olumsuz etkilerden bahsetmiştir. Aynı zamanda gençlerin ifade ettikleri görüşlerin bazıları başkalarının mahremiyet sınırlarını ihlal edici özellik taşımaktadır. Bu durum, gençlerin mahremiyet sınırlarına ilişkin görüşlerini davranış haline getirmede ve kişisel alanlarını koruma ile ilgili güvenlik becerilerini kazanmada sıkıntılar olduğunu göstermektedir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular ışığında; zihin yetersizliği olan bireylere yönelik hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programlarında cinsel eğitim ve mahremiyet konularına yer verilmesi, hazırlanan eğitim programlarına aile ve öğretmenlerin dâhil edilmesi, alanda uzman kişiler tarafından ailelere yönelik eğitimlerin verilmesi, öğretmenler için cinsel eğitim ve mahremiyet konularını ele alan kılavuz kitapların ve öğretim materyallerinin hazırlanması önerilmektedir.