AHMET AĞAOĞLU'NUN İRŞAD GAZETESİ'NDEKİ YAZILARI (1905-1906)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CHINGIZ ASADOV
Danışman: Okan Yeşilot
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karabağ'ın Şuşa kentinde doğan Ahmet Ağaoğlu (1869-1939), döneminin en önemli gazetecisi, fikir ve siyaset adamlarından biri olan, önemli bir şahsiyettir. Daha öğrencilik yıllarında Fransa'da başladığı yazarlık faaliyetine, Kafkasya'ya döndükten sonra da "halkının cehaletten kurtulması" ve onların haklarının müdafaası için daha yoğun bir şekilde devam etmiştir. Çalışmanın konusu iki açıdan önem arz etmektedir. İlki, Azerbaycan tarihinin siyasi ve kültürel açıdan uyanma dönemi olan XX. yüzyılın başında Ahmet Ağaoğlu'nun faaliyetleri ve düşüncelerinin öğrenilmesi için önemlidir. İkincisi ise dönemin günlük Türkçe gazete olan Hayat gazetesinin kapanmasının ardından Ağaoğlu gibi Azerbaycan'ın diğer aydınlarının da kadrosunda yer aldığı, tek günlük Türkçe gazete olan İrşad gazetesinin önemini anlamaktır. Ahmet Ağaoğlu'nun başyazarı olduğu ve Bakü'de çıkarılan bu gazete Rusya, Türkistan, İran ve Osmanlı coğrafyasında takip edilmiştir. Gazetede sürekli makale yayımlayan Ağaoğlu, İslam âlemi, Rusya Müslümanlarının mücadelesi, gazetenin yayına geçtiği dönemde şiddetlenen Ermeni-Müslüman çatışması, Rusya, İran ve Osmanlı'daki meşrutiyet hareketleri ve İngiltere'nin dış politikası üzerine yazılar yazmıştır. Arap alfabesiyle, İsmail Gaspıralı'nın "Dilde Birlik" fikriyatına uygun olarak Osmanlı Türkçesine yakın bir üslupta Azerbaycan Türkçesi'nde yazılan günlük İrşad gazetesinde, Ahmet Ağaoğlu'nun makaleleri transkript edilmiştir. Bu çalışmada, transkript edilen makalelere dayanarak, şimdiye kadar üzerinde detaylı bir çalışma yapılmamış Ahmet Ağaoğlu'nun İrşad gazetesini çıkardığı dönemdeki düşünceleri ve bu gazetedeki faaliyetleri incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Ahmet Bey Ağayev, İrşad, İslam, Müslümanlar, Kafkasya, Rusya, Ermeniler.