Toplumumuzun kutsal zaman algısı ve bunun dini hayata yansımaları (Üç Aylar örneği)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİHA BETÜL YILDIZ
Danışman: Fatma Odabaşı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, İslam toplumunun üç aylar özelinde kutsal zaman algısını anlamak ve bunun dini hayata yansımalarını değerlendirmektir. Hedefi ise, bunun olumlu yönlerini, topluma kazandırdıklarını ve varsa aşırılıklarını tespit etmektir. Kutsal zaman kavramını anlayabilmek için önce kutsal kavramını irdelemek gerekir. Tüm dinlerin ortaya koyduğu inanç esasları, dünya görüşleri ve yaşayış biçimlerinde kutsala dikkat çektikleri bir gerçektir. Kutsal, insan yaşamında kendisini asla olduğu gibi tamamen açıklamamakta başka bir şey aracılığıyla tezahür etmektedir. Kutsalın tezahürlerinden biri olan kutsal zaman ifadesi kullanılırken, bu zaman diliminin dışındaki zamanların tamamen dinden, maneviyattan ve inançlardan uzak olarak nitelendirilmesi zamana bir değersizlik addedecektir. Kutsal zamanlar, diğer zamanlara nispetle daha yoğun maneviyatın hissedildiği ve geçmişteki bir kutlu olayın yeniden icra edildiği zaman dilimi olarak dini hayatın canlılığını ve inanılan yüce varlıkla irtibatın güçlü tutulmasını sağlar. Her din ve toplumda bazı zamanlar, diğerlerinden daha farklı görülmüş ve daha etkin kutlamalara muhatap olmuştur. İnsanlar tarafından saygı duyulması ve hürmet edilerek dokunulmaz kılınması kutsal zaman kavramının evrensel boyutunu gösterir. Kur'an'da Kadir gecesinin bin aydan daha hayırlı olduğunu belirten Kadir suresi 3. ayeti kerimesi, zamanın önemine vurgu yapan İnsan suresi 1.ayeti kerimesi ve Asr suresi 1.ayeti kerimesi, Zilhicce ayının 10 gecesine işaret edildiği rivayeti kuvvetli olan Fecr suresi 2. ayeti kerimesi İslam'da kutsal zaman kavramının varlığını gösteren delillerdendir. Zaman bizatihi kıymetli bir olgu olmakla birlikte, bazı zamanlar vardır ki onların kıymeti diğerlerinden daha fazladır. Bu bağlamda üç aylarda, İslam toplumunda bir yenilenme süreci oluşmuş ve Recep ayı tohumun ekildiği, Şaban ayı tarlaya bakıldığı ve Ramazan ayı da oluşan mahsulün toplandığı ay olarak nitelenmiştir. Yani on bir ayın sultanı Ramazan'ın şahane manevi havasına ve eşsiz ruhani hayatına ulaşabilmek için hazırlıklara iki ay kadar önceden girmek tavsiye edilmiştir. Bu çalışmada bilimsel yöntem ve tekniklerden özellikle günümüzde üç ayların İslam toplumundaki etkilerini görebilmek amacıyla yapılan derinlemesine mülakat tekniği kullanılacaktır. Böylelikle ayeti kerimeler ve hadisi şeriflerle diğer günlere göre daha canlı bir dini hayatın tavsiye edildiği bu günlerin toplumun yapısındaki tesirlerini görmek mümkün olacaktır. Katılımcı gözlem ve örnek olay incelemesi de diğer yöntem ve tekniklerdir.