Görme yetersizliği olan üniversite öğrencilerinin yabancı dil öğreniminde karşılaştıkları zorluklar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE KARA
Danışman: YAPRAK TÜRKAN TAŞ, NURCAN DELEN KARAAĞAÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Görme duyusunun ön plana çıkarıldığı yabancı dil öğretim yöntem ve stratejilerinin uygulanmasına yönelik eğitim alan yabancı dil öğretmenleri, görme yetersizliği olan öğrencilere yapılması gereken uyarlamalar konusunda çoğunlukla eksik kalmaktadır çünkü öğretmenin uzmanlığı ile görme yetersizliği olan öğrencilerin ihtiyaçları uyuşmamaktadır. Bu durum, görme yetersizliği olan öğrencinin yabancı dil öğrenme sürecini olumsuz etkilemekte ve zorluklar ile karşılaşmasına neden olmaktadır. Bu araştırma, görme yetersizliği olan üniversite öğrencilerinin yabancı dil öğrenirken karşılaştıkları zorlukları saptamayı amaçlamaktadır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden olan fenomenolojik araştırma deseni uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini görme yetersizliği olan öğrenciler oluştururken, örneklemini 2020-2021 akademik yılında Türkiye'de lisans ve lisansüstü eğitimlerine devam eden görme engelli üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmaya 30 üniversite öğrencisi katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak görüşme yapılmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yapılan görüşmelerin analizinde, betimsel analiz uygulanmış ve bilgisayar destekli nitel veri analiz programı olan MAXQDA programı kullanılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucu görme yetersizliği olan öğrencilerin yabancı dil öğrenirken çeşitli zorluklar ile karşılaştıkları saptanmıştır. Bu zorluklar içerisinde; kaynaklar, dil becerileri ve öğretmen ile ilgili zorluklar katılımcıların en sık ifade ettiği durumlar olmuştur. Kaynaklar ile karşılaşılan zorlukların erişilebilir kaynak eksikliğinden, dil becerilerindeki zorlukların uyarlama yapılmamasından, öğretmen ile ilgili zorlukların ise öğretmenin görme engelli öğrencilerin eğitimindeki bilgi ve deneyim eksikliğinden kaynaklandığı saptanmıştır. Bu temel zorluklara ek olarak olarak, katılımcıların ifade etmiş olduğu diğer zorluklar ise yine bu üç temel konu ile ilintili olarak ortaya çıkmaktadır. Katılımcılar ile yapılan görüşmelerde, yapılan uygulamaların saptanması ile görme yetersizliği olan öğrencilere yabancı dil öğretiminde sunulan imkanlar belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan uygulamaların çoğunlukla öğretmen tarafından yapıldığı saptanmıştır. Öğretmen tarafından yapılan uygulamalar; kaynakların dijitalleştirilmesi, öğrenciyle ek çalışmalar yapılması, manevi destek olunması, iş birliği yapılmasını kapsamaktadır. Ancak katılımcıların yarısına yakını, ihtiyaç duyulmasına rağmen herhangi bir uygulama yapılmadığını belirtmiştir. Üniversiteler tarafından yapılan uygulamalar ise kısıtlı kalmış olup asistan öğrenci görevlendirilmesi en sık yapılan uygulama olmuştur. Katılımcıların beklentilerinde, karşılaşılan zorluklara paralel veriler elde edilmiştir. Öğretmen, materyal ve kurumlardan olan beklentiler, eğitimin en temel ögelerine işaret etmektedir. Elde edilen bu veriler, görme yetersizliği olan öğrencilere yabancı dil eğitiminin yetersiz kaldığını göstermektedir. Başarılı bir yabancı dil eğitimi için kurumların desteği ile profesyonel ve kalıcı uygulamalar gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: görme engelli, görme yetersizliği olan öğrenciler, yabancı dil eğitimi, görme engelliler için yabancı dil eğitimi, zorluklar, özel eğitim.