Bakteriyel dış membran vezikül (OMV)-tabanlı ilaç taşıyıcı sistemin geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE ENGÜVEN
Danışman: GÜLGÜN TINAZ, AYŞE CEREN ÇALIKOĞLU KOYUNCU
Özet:Antibiyotikler, bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde uzun yıllardır temel taşlardan biri olmuştur. Ancak, uzun süreli kullanımları ilaçlara dirençli suşların ortaya çıkmasına neden olarak ciddi klinik zorluklar yaratmaktadır. Bu direnç mekanizmalarından biri de bakterilerin biyofilm oluşturmasıdır. Biyofilmler, bakterilerin hücre dışı polimerik madde matrisi içinde organize topluluklar halinde bulunmalarını sağlayarak antimikrobiyal ajanlardan korunmalarına yardımcı olur. Son yıllarda antimikrobiyal peptitler, hücre zarı ve intraselüler bileşenleri hedef alma yetenekleri sayesinde geleneksel antibiyotiklere alternatif olarak öne çıkmaktadır. Ancak, katyonik antimikrobiyal peptitlerin etkinliği, bakteri yüzeyindeki negatif yüklü bileşenler ve hücre dışı polimerik bileşen matrisi tarafından sınırlandırılmaktadır. Bu çalışmada, Pseudomonas aeruginosa tarafından salgılanan dış membran veziküllerinin, Truva atı stratejisiyle katyonik antimikrobiyal peptitlerin taşınmasını sağlayabileceği hipotezi öne sürülmüştür. Bu kapsamda, bu peptitlerin dış membran vezikülleri içine enkapsüle edilmesi sağlanmış ve sırasıyla saf, antimikrobiyal peptit yüklü olmak üzere iki farklı grup oluşturulmuştur. Nanoparçacık izleme analizi, taramalı elektron mikroskobu, ters faz yüksek performanslı sıvı kromatografisi ve konfokal mikroskopi kullanılarak karakterizasyon gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler, katyonik antimikrobiyal peptitlerin dış membran veziküller içine başarılı bir şekilde enkapsüle edildiğini göstermiştir. Son olarak, oluşturulan sistemlerin Staphylococcus aureus, Escherichia coli ve Pseudomonas aeruginosa üzerindeki antimikrobiyal aktiviteleri değerlendirilmiş ve veziküllerin antimikrobiyal peptit taşıma kapasitesine sahip olduğu gösterilmiştir. Bu çalışma, dış membran veziküllerin biyofilm matriksinin neden olduğu kısıtlamaları aşarak antimikrobiyal peptitlerin etkinliğini artırabileceğini ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, antimikrobiyal peptit bazlı terapötiklerin daha etkili taşınmasını sağlayarak antibiyotik dirençli enfeksiyonlarla mücadelede önemli bir katkı sunabilir.