İstanbul'da kene kaynaklı bakteriyel ve protozoon biyotehlikeler: patojen Rickettsia spp. ve Babesia spp. türlerinin moleküler yöntemler ile araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Temel Sağlık Bilimleri AnaBilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA BALCI ÇÖLAK
Danışman: GÜRKAN AKYILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İstanbul ilinde insan sağlığı açısından önem arz eden Babesia spp. ve Rickettsia spp. etkenlerinin varlığı, Ixodes ricinus tür kompleksine ait kenelerde moleküler yöntemler kullanılarak araştırılmıştır. Bu tez çalışmasında, zoonotik potansiyele sahip mikroorganizmaların bölgedeki varlığı ve biyorisk düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada İstanbul'un çeşitli bölgelerinden 2021 yılında aktif tarama yöntemiyle toplanan ve morfolojik olarak Ixodes spp. olarak teşhis edilen kenelerin homojenatları kullanılmıştır. Rickettsia spp. için gltA ve ompA gen bölgeleri ile Babesia spp. için 18S rRNA gen bölgesini hedefleyen PCR işlemleri gerçekleştirilmiştir. Pozitif sonuç veren örneklerden belirli kriterlere göre seçilenler Sanger DNA dizileme yöntemi ile dizilenmiş ve filogenetik analizleri yapılmıştır. Bulgular: Elde edilen bulgulara göre, Babesia spp. yönünden yapılan taramalarda herhangi bir pozitifliğe rastlanmamıştır. Rickettsia spp. açısından yapılan analizlerde ise gltA geni açısından %80,6, ompA geni açısından %77,61 oranında pozitiflik tespit edilmiştir. Pozitif örneklerin büyük çoğunluğunun nimf evresindeki kenelere ait olduğu belirlenmiştir. Sekans analizleri sonucunda, pozitif örneklerin çoğunun Rickettsia monacensis ile, bir örneğin ise Rickettsia helvetica ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu tez çalışması ile İstanbul'da insanları en sık tutan Ixodes spp. kenelerin Rickettsia monacensis ve Rickettsia helvetica için önemli bir rezervuar olabileceği ortaya konulmuş; Babesia spp. açısından ise daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu vurgulanmıştır. Elde edilen veriler, bölgedeki kene kaynaklı riketsiyal enfeksiyonların halk sağlığı açısından risk oluşturduğuna işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: Ixodes ricinus, Rickettsia spp., Babesia spp., kene, İstanbul