Yeni Türk edebiyatında Kadıköy (1872-2000): Hikaye, Roman ve Anı kitapları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALUK ÖNER
Danışman: HARUN DUMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy ismini taşıyan bu incelemede içeriğinde Kadıköy ya da semtleri bulunan, Kadıköy?le ilgili değinmeler olan roman, hikâye, anı, deneme, gezi ve şiirler ele alınmıştır. Yeni Türk Edebiyatının başlangıç tarihi olarak kabul edilen 19. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadarki süreçte edebiyatçılarımızın Kadıköy?ü ele alma nedenleri ve Kadıköy üzerine ürettikleri imajların tespiti araştırmamızın temelini oluşturmaktadır. Tanzimat döneminden itibaren edebi eserlerde yer almaya başlayan Kadıköy, yaşanan ya da edebi eserde anlatılan dönemlerin izlerini taşımıştır. Kadıköy?ün 19. yüzyıldaki toplumsal ve doğal yapısı edebi eserlere gerçekçi bir bakış açısıyla yansımıştır. Sergüzeşt romanında tasvir edilen köşk o dönemlerde Moda?da farklı mimari yapıdaki köşklerden birinin gerçekçi bir temsili olarak karşımıza çıkmaktadır. Kadıköy?ün az konutlu, sayı bakımından azınlıkların çoğunlukta olduğu sosyal ve sayfiye yeri oluşu, mesire yerlerinin bolluğu gibi doğal yapısını ve bu yapıdaki değişimleri kronolojik bir okumayla edebi eserlerden de takip etmek mümkündür. Gözlenen bu gerçekçi yaklaşımı Tanzimat?tan Cumhuriyete uzanan süreçte Kadıköy?ün ele alındığı eserlerde de görmek mümkündür. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde 1930lu yıllardan sonra yaşanmaya başlanan değişim, 1960lı yıllara gelindiğinde ivme kazanmış, Kadıköy?ün sosyal ve doğal yapısı büyük ölçüde değişmiştir. Bu değişimin yansımaları edebi eserlerde karşılık bulmuş, geriye dönüşler daha sık yapılmaya başlanmıştır. Kurgusal yapılı roman ve hikâyelerde, yazarın kendisinin ve gerçeklik payının azımsanmayacağı anı ve denemelerde, öznellik ve imgesel bir anlatım barındıran şiirlerde görülen geriye dönüşler geçmişi özleme duygusu ve nostalji kavramıyla birlikte çözümlenir hale gelmiştir. Cumhuriyet sonrası yazılan edebi eserlerde tek bakış açısı geriye dönüş ve geçmişi özleme üzerine temellendirilmemiştir. Yanı sıra Kadıköy, ait hissedilen, İstanbul?un bir parçası olarak görülen ya da görülmeyen, sanatçıların birbirleriyle ilişkisine içten bir boyut kazandıran bazen de tarihsel sürecin başından beri kent olma kimliğini taşıyan bir mekân olarak ele alınmıştır.