Ftalosiyanin elektrokimyasal davranışlarının eş zamanlı UV-vis spektroskopi ve elektrokolorimetri destekli olarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZUHAL YAZAR
Danışman: Ali Rıza Özkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ftalosiyanin bileşiği ilk olarak 20. yüzyılın başlarında bir yan ürün olarak tesadüfen keşfedilmiştir. Bu bileşikler hakkında ilk bilimsel makaleler 1934 yılında Linstead ve çalışma arkadaşları tarafından literatüre kazandırılmıştır. Ftalosiyanin bileşikleri 18-π elektronlu bir aromatik sisteme sahip olan makromeleküllerdir. Molekülün ortasında metal atomlarının yer alabileceği bir boşluk bulunur. Bu bileşikler genellikle reversibil karaktere sahip 1-elektronlu dört indirgenme ve iki yükseltgenme davranışı gösterirler. Çevre atomlara bağlanan sübstitüentler ve merkeze yerleştirilen metallere göre modifiye edilebilen ftalosiyaninler; farklı elektro-optik ve spektral özellikleri sayesinde tıp, sanayi ve ileri teklonoji uygulamalarında kullanılırlar. Bunun yanında, ftalosiyanin kompleksleri oksijenin indigenmesinde gösterdikleri elektrokatalitik etki nedeniyle, yakıt pillerinde kullanılan fakat çok pahalı olan heterojen platin katalizörüne alternatif olma potansiyeline sahiptirler. Bu çalışmada, alfa konumlu 2,6 – dimetoksi mononükleer metal ftalosiyanin bileşiklerinin Pt çalışma elektrodu üzerindeki ve dimetil sülfoksit/tetrabutil amonyum perklorat ortamındaki redoks davranışları Dönüşümlü Voltametri ve Kare Dalga Voltametri teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Söz konusu ölçümler, eş zamanlı mor ötesi-görünür bölge spektroelektrokimya ve elektrokolorimetri teknikleri ile desteklenmiştir. Yapılan voltametrik ölçümlerde ftalosiyanin bileşiklerinin ardışık birer elektronlu yükseltgenme ve indirgenme tepkimeleri gerçekleştirdikleri ortaya çıkmıştır. Eş zamanlı spektroelektrokimya ve elektrokolorimetri destekli voltametrik ölçümler redoks işlemlerinin doğasını, yani metal kaynaklı mı yoksa ligand kaynaklı mı olduklarını ve eşlik eden renk değişmlerini belirlememizi sağladı. Çalışmanın son aşamasında ise komplekslerin oksijen indirgenmesindeki elektrokatalitik aktiviteleri araştırıldı. Tüm bu ölçümlerden elde edilen veriler birlikte değerlendirildi. Yapılan çalışmalar, komplekslerde yer alan metal merkezlerinin türünün elektrokatalitik aktifliklerinde önemli rol oynadığını göstermiştir. Mn, Fe ve Co gibi redoks-aktif metal merkeze sahip komplekslerin elektrokatalitik aktiflikleri, Ni gibi redoks-inaktif metal merkeze sahip komplekslerinkinden dikkate değer ölçüde daha yüksektir.