Aile hekimlerinin çocuk ihmal ve istismar vakalarını tanıma ve yönetme konusunda bilgi ve yeterliliğini artırmaya yönelik eğitim müdahale araştırması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM GELGEÇ
Danışman: Memnune Çiğdem Apaydın Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Güncel yapılan çalışmalar doğrultusunda aile hekimlerinin çocuk ihmal ve istismar vakarını tanıma yönetme konusunda eğitim ihtiyacı mevcuttur. Literatür tarandığında bu konuda Türkiye'de daha önce birinci basamağa yönelik vaka temelli eğitim müdahale araştırması yapılmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı aile hekimlerinin çocuk ihmal ve istismar vakalarını tanıma ve yönetme konusunda bilgi ve yeterliliğini artırmaya yönelik eğitimin etkinliğinin araştırılmasıdır. Yöntem: Araştırma eğitim müdahale araştırmasıdır. İstanbul'da çalışan gönüllü aile hekimleriyle Mayıs 2023'te yürütülmüştür. Telefon mesajlaşma ve dernek grupları üzerinden hekimlere çalışmayla ilgili bilgi verilerek hekimler araştırmaya davet edilmiştir. Olumlu yanıt veren hekimlere 2 grup halinde aile hekimliğinde çocuk ihmal ve istismar (ÇİVİ) vakalarının belirti ve risklerinin tanınması ile ilgili teorik sunumlar ve vaka tartışmalarını içeren 1 tam günlük interaktif eğitim verilmiştir. Eğitimler 2 Aile Hekimliği ve 2 Adli Tıp öğretim üyesi, 1 Aile Hekimliği asistanı, 1 Adli Tıp uzmanı, 1 psikolog, 1 avukat, 1 sosyal hizmet çalışanı tarafından yüz yüze verilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veriler ile ÇİVİ ile ilgili eğitim alma ve bildirim yapma durumlarının sorgulandığı soruları içeren anketin yanında eğitim öncesi, eğitim sonrası ve eğitimden 6 ay sonra tüm katılımcılara tekrar ulaşılarak Uysal ve arkadaşları tarafından geliştirilen "Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek (ÇİVİBRTÖ)" online ya da yüz yüze uygulanmıştır. Ayrıca eğitim öncesinde ve eğitimden 6 ay sonra ÇİVİ vakalarının yönetimiyle ilgili yeterlik algısını değerlendiren araştırıcılar tarafından oluşturulan "Çocuk İhmal ve İstismar Vakalarının Yönetimiyle İlgili Yeterlik Algısı Değerlendirme Formu" uygulanmıştır. Eğitim sonrasında sözlü ve yazılı geri bildirim alınmıştır. Veriler SPSS 26 programında Student T Testi, Kruskal Wallis Testi, Wilcoxon Testi, Friedman Testi, Spearman Testi kullanılarak analiz edilmiştir. ÇİVİBRTÖ'nün ve ÇİVİ vakalarının yönetimiyle ilgili yeterlik algılarının değerlendiren formun iç tutarlılığı; Cronbach's Alpha değeri hesaplanarak değerlendirilmiştir. p 0,05). Mezuniyet sonrası eğitim alma durumu ölçek ortalama puan artışında anlamlı bir fark yaratmıştır (p=0,005). Hekimlerin ÇİVİ vakası yöntemiyle ilgili yeterlik algısı toplam puanı 55 üzerinden eğitim öncesi 29,7±8 iken eğitimden 6 ay sonra 42,7±5 olmuştur (p<0,001). Eğitim için istenen geri bildirime hekimler 10 puan üzerinden ortalama 9,5 (±0,7) puan vermişlerdir. Sonuç: Aile hekimlerine yönelik 1 tam günlük vaka tartışmalarını içeren, çocuk ihmal ve istismar vakalarını tanıma ve yönetme konusunda verilen eğitimin etkili olduğu saptanmıştır. Eğitimin hekimlerde uzun süreli kalıcılığını sağlamak için; belirli aralıklarla eğitim tekrar edilmelidir.