KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN MESLEK SEÇİMİ VE KARİYER YÖNELİMLERİ ÜZERİNE BİR OLGUBİLİM ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSU NAİBOĞLU
Danışman: Ali Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Modern toplumlarda bireyler kendi iradeleri ile meslek seçimlerini ve buna bağlı kariyer gelişimlerini tercih noktasında özgürdürler. Günümüz rekabet ortamında daha nitelikli insan gücüne ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle bireyler, meslek seçimi ve kariyer tercihi süreçlerinde doğru kararlar alamazsa hem öğrenim hem de iş hayatlarında mutsuz olmakta ve istenilen verimi alamamaktadırlar. Bireyin toplum içerisinde var olmasında, yaşam tarzını ve gelecek planlarını şekillendirmesinde seçeceği mesleği ve kariyer tercihleri büyük oranda etki edecektir. Bireylerin özgür oldukları seçimlerin bu noktada işe yararlılığı kalmamakta ve doğru bilinçlendirilmeye ve öncelikle kendilerini tanımaya ihtiyaçları doğmaktadır. Öğrenciler; seçimlerini ne kadar kendi ilgi, yetenek, beceri, istek ve arzuları doğrultusunda yapmaktadırlar ya da ne kadar çevrelerinden etkilenerek yol almaktadırlar hususu öğretmenler, aileler, politika yapıcılar tarafından net bilinmelidir. Bu konuda birçok çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar lise öğrencilerinin kariyer inançları, meslek seçimleri, üniversite bölüm tercihleri, karar verme güçlükleri, kariyer düşüncelerini etkileyen faktörler, mesleki olgunluk, mesleki ilgi… gibi başlıklar altında yapılmıştır. Aynı zamanda çalışmalar normal liseler, Anadolu liseleri ve meslek liseleri yönünden ele alınmış ve ağırlıklı olarak nicel çalışmalardır. Bu araştırmanın asıl çıkış noktası, din görevlileri yetiştirmek amacı ile kurulmuş olan İmam Hatip Liselerinde öğrenim gören öğrencilerin son yıllarda farklı mesleki yönelimlerde ve tercihlerde bulunduklarının dikkati çekmesidir. Belirtilen gerçekler doğrultusunda, bu araştırmanın amacı; Kız Anadolu İmam Hatip Liselerindeki son sınıf öğrencilerinin, meslek seçimi ve kariyer yönelimlerini etkileyen faktörleri tespit etmek ve farklı meslek gruplarına yönelen öğrencilerin nelerden etkilendiğini ortaya çıkartmaktır. Araştırma nitel yaklaşımlardan "fenomenoloji" kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma, İstanbul ilinden seçilen beş farklı Kız Anadolu İmam Hatip Lisesinde 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 25 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama yöntemi olarak "görüşme" tercih edilmiştir. "Görüşme" araştırmacıya bireyle daha yakın ve empatik bir ortam oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve alan uzmanları tarafından da uygunluğu tespit edilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış ve araştırmacı sonda görevi gören sorularla bireylerin, belki de önceden fark edemediği yaşanmışlıklarını ortaya koymalarına yardımcı olarak, daha derin bilgilere erişmeye fırsat bulmuştur. Araştırmanın, bulgular bölümünde katılımcıların birebir görüşlerine uygun doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Bu alıntıların, araştırma verilerinin geçerlik ve güvenirliğini arttırması kabul edilebilir. Ayrıca araştırmanın güvenirliğini sağlamak için uzmanların görüşüne başvurulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilen veriler, nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgularda öğrencilerin; küçük yaşlardan itibaren meslek seçimleri hakkında düşünceler yürütmeye başladıkları, zaman içerisinde kendilerini (kişilik özellikleri) daha iyi tanıdıkça mesleklere olan bakış açılarının değiştiği, kız öğrenci olmalarından dolayı, ileriki hayatlarında aile kuracakları dönemde onları zorda bırakmayacak mesleklere yöneldikleri fakat yine de mutlu olacakları ve kendi istedikleri mesleği seçtikleri, milli ve manevi duygular ile vatana katkıda bulunacak işler yapmak istedikleri, ilgi alanları ve yetenekleri doğrultusunda yapacakları seçimlerin daha sağlıklı ve mutlu olacakları meslekler icra edebilecekleri ve kariyer yolu çizeceklerini fakat bu doğrultuda okullarından erken yaşlarda destek görmeleri gerektiği saptanmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkarak, MEB 2023 Eğitim Vizyonunda da yer aldığı üzere öğrencilerin erken yaşlardan kendilerini doğru tanımaları ve kendilerini bilerek, çevrelerinin doğru yönlendirme ve destekleri ile, mutlu olacakları ve mutlu olduklarında daha verimli işler yapacakları meslekleri seçmeleri ve kariyerlerine yön vermeleri konusunda destek olunmalıdır. Anahtar Kelimeler: Meslek seçimi, kariyer yönelimi, İmam Hatip Lisesi (İHL)