Enderun Mektebi'ndeki matematik öğretiminin Miftâhü'l-Hisâb ışığında incelenmesi ve örnek uygulamalarla değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SATI CEYLAN
Danışman: Ahmet Şükrü Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enderun Mektebi'ndeki Matematik Öğretimi'nin incelenmesi ve örnek uygulamalarla değerlendirilmesi amacıyla yapılmış olan bu araştırma "eser inceleme" ve "uygulama" olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın birinci aşamasında Enderun Mektebi'nde matematik ders kitabı olarak kullanıldığı tespit edilen Gıyâseddin Cemşîd tarafından 15. yy'da Arapça olarak yazılmış Miftâhü'l-Hisâb adlı eser ve Miftâhü'l-Hisâb'ın Osmanlı Türkçesi'ne yapılmış 3 tercemesi derinlemesine incelenmiştir. Bu 3 eserden Ahmet Tevhîd Efendi'nin Nuhbat el-Hisâb'ı orijinal eserin hesap kısmının bir tercümesi; İbrâhim Kâmi'nin Maftûh'u geometri kısmının bir tercümesi ve son olarak Câbizâde Halil Fâiz'in El-Salvat el- Cebriyye'si cebir kısmının bir tercümesidir. Söz konusu eserler, matematik terimlerinde herhangi bir değişikliğe gidilmeden serbest olarak sadeleştirilmişlerdir. Elde edilen bulgular matematiksel sembollerle, tablolaştırılarak, mümkün olan bölümlerde harfli ifadelere dönüştürülerek ve günümüz öğretimi ile kıyaslanıp yorumlanarak sunulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında eserde karşılaşılan cebirsel ifadelerle işlemler yapılırken kullanılan tablo yönteminin, öğrencilerin cebirsel ifadelerle işlem yapma becerisine etkisini araştırmak ve yine eserde dikkat çeken tâk çiziminden hareketle görselleme becerisinin önemini vurgulamak amacıyla öğrenci ve öğretmenler üzerinde görüşlerinin de alındığı uygulamalar yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda Enderun Mektebi'nde okutulan Miftâhü'l-Hisâb adlı eser tamamen incelenmiş, yorumlanmış, değerlendirilmiş; günümüz matematik öğretimi ile karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Enderun Mektebi, Matematik Eğitimi, Miftâhü‟l-Hisâb, Gıyaseddin CemĢîd.