Brinzolamid ilaç etken maddesinin in vitro salımı incelemesi için HPLC metodu optimizasyonu ve validasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMMÜŞ ÇİÇEK

Danışman: Ece Kök Yetimoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Brinzolamid, karbonik anhidraz II'ye özel afinitesi olan bir sülfonamid ve karbonik anhidraz inhibitörüdür. Bu çalışmada, Brinzolamid içeren oftalmik formülasyonların in vitro salım profillerini belirlemek için geliştirilen HPLC yöntemi optimize edilmiş ve validasyonu tamamlanmıştır. Franz difüzyon hücresi ile yapılan deneyler, yöntemin yüksek tekrarlanabilirlik, doğruluk ve seçiciliğe sahip olduğunu göstermiştir. Metodun geliştirilmesi sürecinde membran seçimi, alıcı ortamın bileşimi ve numuneleme parametreleri kritik değişkenler olarak değerlendirilmiştir. GH Polypro (Pall) membran ile düşük varyasyon katsayıları elde edilmiştir. pH 7,4 fosfat tamponu ve asetonitril (%70:30) alıcı ortam olarak seçilmiş ve sink koşulları sağlanmıştır. ICH-Q2 (R1) ve USP-1225 kılavuzlarına uygun yapılan validasyon çalışmaları, geri kazanım oranlarının %98-102 aralığında olduğunu ve yöntem doğruluğunun yüksek olduğunu göstermiştir. Çalışma aralığı 0,0001-0,2 mg/mL olup doğrusallık sağlanmıştır (R² > 0,9997). LOD ve LOQ değerleri sırasıyla 0,00003 mg/mL ve 0,0001 mg/mL olarak hesaplanmıştır. Tekrarlanabilirlik ve ara kesinlik çalışmaları, yöntemin farklı analist, cihaz ve kolon koşullarında tutarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamıştır. Geliştirilen yöntem, çevre dostu olup daha az kimyasal atık üretmektedir. Franz difüzyon hücresiyle uyumluluğu, farmasötik test standartlarına uygunluğunu desteklemektedir. Önceki yöntemlere kıyasla, geliştirilmiş metodoloji ile 45 dakikada %80'in üzerinde ilaç salımı elde edilmiştir. Yöntemin kombinasyon ürünler ve diğer oftalmik aktif maddeler için de uyarlanabilir olduğu düşünülmektedir.