Memlûkler devri cam sanatı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE BAYAZIT
Danışman: Aziz Doğanay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İslam sanatı İslam dininin ortaya çıkışı ve Müslüman devletlerin kuruluşuyla paralel bir gelişme göstermiştir. Fethedilen bölgelerin üretim ve sanat faaliyetleri Müslüman sanatkârları etkilemekle beraber Müslümanlarca desteklenerek geliştirilmiştir. İslam'ın yayılma gösterdiği ana bölge olan Doğu Akdeniz ve Mezopotamya, aynı zamanda üretim faaliyetlerinin pek çok türüne ev sahipliği yapan bölgedir. Cam sanatı bakımından da bölge, camın bulunuşundan en göz alıcı türlerinin üretimine kadar cam sanatının pek çok tekniğine ev sahipliği yapmıştır. Saltanat sistemine tabi olmayan ve başa geçen sultanların çocukluklarından itibaren özel bir eğitime tabi tutulduğu Memlûk Türk Devleti de bu bereketli topraklar üzerinde kurulmuştur. Devraldıkları kültür mirasını güzel şekilde taşıyıp kendi kültürleriyle de harmanlayan Memlûkler eliyle İslam sanatı, döneminin göz alıcı eserlerini ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: İslam Sanat Tarihi, Memlûk Türk Devleti, Cam Sanatı, Mineli Cam Bu çalışmada dünyanın farklı bölgelerine dağılmış Memlûklere nispet edilen eserler üzerinden bir inceleme yapılmıştır. İnceleme için ele alınan cam eserler fiziki durumları ve süslemeleri göz önüne alınarak seçilmiştir. Farklı form ve süslemelere sahip eserler incelendiğinde, Memlûklerin bölge itibariyle seleflerinden devraldıkları ve Orta Asya'dan getirmiş oldukları kültürel kodların birleşimiyle sanat ve üretim alanına yaptıkları katkı görülmektedir. Bu bileşimden neşet eden ve çalışmamızın odak noktasını oluşturan süslemelerin çeşitliliği ve gelişmiş formları dönemin sanat anlayışının zenginliğini gözler önüne sermektedir. Bilhassa, Doğu Roma ve Eyyûbîler tarafından da kullanılan mine ve altınla süsleme tekniği Memlûk Türk Devleti elinde en parlak dönemini yaşamıştır. Memlûklerde farklı tekniklerle uygulanan mineli süsleme, çeşitli tezyinî formların kullanılabilmesine imkân sağlamıştır. Bu çeşitlilik, adı halen Memlûklerle anılan mineli ve altınlı camların şöhretini arttırmıştır. Yapılan çalışmada mineli ve altınlı camların form ve süslemeleri incelenerek Memlûk dönemi cam eserlerinin tasnif ve değerlendirmesi sunulmuştur.