Özel okulların rekabet avantajlarının belirlenmesi ve analizi: Bir karma yöntem araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURAY KARAGÖZ
Danışman: Ali Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğitim sistemleri içerisinde belirleyici bir şekilde rol oynayan özel okullar artan rekabet dünyasında değişim ve yenileşme çabalarına yönelerek rakiplerine karşı avantajı elinde bulundurmak istemektedirler. Sermayesi, var olan potansiyeli, tercih edilme durumu, çalışma ortamındaki verimliliği, nitelikli kadrosu, yönetim süreçlerindeki akıcılığı, sunduğu eğitim kalitesi ve uyguladıkları çeşitli inovasyonlar ile birlikte rakiplerinden daha önde olma arzusu taşırlar. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; özel okullar arasında var alan bu rekabet olgusunu anlayarak özel okullardaki rekabet avantajlarını belirlemek ve bu avantajları Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri (AHP, DEMATEL) ile analiz etmektir. Araştırmada hem nitel hem nicel yöntem birlikte kullanılacağından araştırma yöntemi olarak karma yöntem modeli seçilmiştir. Önce nitel daha sonra nicel yöntemle ilerlemesi planlanan bu çalışmanın deseni ise karma yöntem modeli desenlerinden biri olan keşfedici sıralı desendir. Araştırmanın nitel yöntem basamağında olgubilim, nicel yöntem basamağında ise nedensel karşılaştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada; nitel yöntem ile özel okulların rekabet avantajlarının neler olduğu belirlenmiştir. Nicel yöntemin kullanıldığı ikinci aşamada, elde edilen rekabet avantajlarının ağırlıklandırılması için Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi; rekabet avantajlarının birbirleri arasındaki etki-ilişki analizi için ise DEMATEL (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory) yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu; İstanbul'daki özel okulların yönetici kademesinde görev yapan kişilerden örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik dikkate alınarak oluşturulmuştur. Nitel verilerin toplanması için 15 kişiyle görüşme sağlanmış olup veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla elde edilmiştir. Nicel veriler için AHP ve DEMATEL matrisleri kullanılmıştır. Verilerin toplanması için toplam 24 kişiyle görüşme sağlanmıştır. Nitel veriler içerik analizi ile analiz edilirken; nicel yöntemle elde edilen veriler ise AHP ve DEMATEL yönteminin analiz basamaklarından yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre; özel okulların en önemli rekabet avantajı akademik alandaki rekabet avantajları olmuştur. Genel olarak önem ağırlıklarına bakıldığında ise bir özel okulun en önemli rekabet avantajları öğretmen kadrosunun nitelikli olması, okulun uluslararası üyeliklerin ve anlaşmalarının olması ve LGS, YKS gibi sınav hazırlık sisteminin ve mezun başarısının çok iyi olmasıdır. Etki-ilişki sonuçlarına göre; "akademik alandaki avantajlar" merkezi rol oynayan rekabet avantajı; "fiziki ve ekonomik kaynak avantajı" en çok etkileyen rekabet avantajı; "pazarlama, marka ve reklam avantajı" en çok etkilenen rekabet avantajı olmuştur.