Romatoid artrit tanılı Türk hastalarda hastalık aktivitesi ve hasarını gösteren RAID indeksinin geçerliliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK ÖZDEN ÖZLÜK
Danışman: RAFİ HANER DİRESKENELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Romatoid artrit (RA) toplumda % 0,5-1 oranında gözüken, immun disregulasyon ile ilişkili inflamatuar değişiklikler ile karakterize, sistemik, progresif, otoimmun, kronik bir bağ doku hastalığıdır. Hastaların izleminde kullanılan hasta kökenli sonuçlar, ilk değerlendirme ve uzun dönemde hekimin fizik muayenesi, radyolojik değerlendirme ve laboratuvar verileri kadar önemli ve predikte edici olarak düşünülmektedir. Son yıllarda otörler tarafında hastanın perspektifinin hastayı değerlendirmede önem kazandığı, ancak şu 3 hasta bazlı sonucun: ağrı, fonksiyon ve genel hasta değerlendirmesi, bunu yeterli ve uygun bir şekilde yansıtamadığı görüşü yaygınlaşmıştır. Bunun üzerine EULAR'ın desteği altında yapılan çalışmada hem pratikte, hem klinik çalışmalarda kullanabilmek üzere RA tanılı hastaların perspektifinden sağlık ve hastalık etkisinin beraber değerlendirildiği bir RA Hastalık Hasarı Skoru- RA Impact of Disease Score (RAID) oluşturulmuştur. Bu çalışmanın amacı toplumda görece sık görülen ve hayat kalitesini etkileyen Romatoid Artrit hastalığına sahip Türk hasta populasyonunda RAID indeksinin geçerliliğini değerlendirmektir. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya Mayıs 2015 ve Ocak 2016 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Romatoloji Polikliniği'nde izlenen ve 2010 ACR/EULAR (Amerikan Romatoloji Derneği / Avrupa Romatoloji Derneği) Romatoid Artrit sınıflandırma kriterlerine göre tanı almış 207 RA hastası dahil edildi. RA hastalarının hastalık aktivite durumlari DAS-28 (Disease Activity Score- Hastalik Aktivite Skoru 28 eklem ile), VAS (Visual Analogue Scale- Vizuel Analog Skala) degerleri (Hasta-Patient (Pt) VAS, DoktorPhysician (Ph) VAS, Ağri-Pain VAS), HAQ (Health Assesment Questionnaire- Sağlık Değerlendirme anketi), SF-36 (Short Form 36 -Kısa Form 36) ve RAID ( Rhematoid Arthritis Impact of Disease - Romatoid Artrit Hastalik Hasari ) skorları bir sağlık personeli yardimi ile kaydedildi, hasta değerlendirmeleri ışığında, doktor muayenesi ile birlikte, bir doktor tarafından hesaplandı. Ayrıca hastaların sosyo-demografik özellikleri, tanı ve semptom süreleri, almış oldukları tedaviler, RA eklem dışı tutulumları ve ek hastalık bilgileri ve laboratuar incelemelerinden hemoglobin (Hgb) değeri, akut faz reaktanları (C-Reaktif Protein (CRP) ve Eritrosit Sedimentasyon Hızı- Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR)), RF, Anti-CCP değerleri de iii birlikte kaydedildi. Hastalık aktivitesini gösteren skorlar, hastaların sosyo-demografik özellikleri, eklem dışı tutulum, ek hastalık ve tedavi durumlarına göre ayrılmış gruplarda T-test ile karşılaştırıldı. RAID'in hastalık aktivite ölçekleri ve yukarıda adı geçen diğer hasta kökenli ölçütler ile ilişkisini değerlendirmek için Pearson korelasyonu yapıldı. Normal dağılımın olmadığı grup analizlerinde non-parametrik Mann-Whitney U ve Spearman korelasyon testi kullanıldı. SONUÇ VE TARTIŞMA: Hastaların sosyo-demografik özelliklerine, eklem dışı tutulum ve ek hastalık durumlarına göre ayrılan gruplarda bakılan ve ayrıca diğer hastalık aktivite skorları ile yapılan korelasyon analizine göre, istatistiksel anlamda diğer hastalık aktivasyon skorları ile korele gözüken RAID skoru, yalnızca SF-36 MCS (SF-36 Mental Komponent Skoru) ile korele olarak bulunmamıştır. Onun dışındaki DAS-28, VAS, Pt-VAS, Ph-VAS, HAQ, SF-36 PSC (SF-36 Fiziksel komponent) ile koreledir (p<0.0001). Diğer ölçeklerde yer alan ağrı, işlevsel özürlülük, fiziksel ve duygusal iyilik kavramlarını kapsayan ve diğer ölçeklerde yer almayan, hastaların uyku, yorgunluk ve başa çıkabilme durumlarını da değerlendiren RAID indeksinin, hem kapsamlı, hem pratik olması ve günümüze kadar yaygın olarak kullanılmış diğer aktivasyon ölçekleri ile uyumu, RAID'in güvenli ve geçerli bir yeni indeks olduğunu göstermektedir.