Akut sinüzit hastalarında tanı ve tedavi: birinci ve üçüncü basamağın karşılaştırmalı maliyet analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ATICI
Danışman: MEHMET AKMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Rinosinüzit(RS) birinci basamak pratiğinde sık görülen klinik bir problemdir. Avrupa'da, birinci basamak hekimlerine yapılan tüm başvuruların % 1–2'sini oluşturmaktadır. Amerika'da antibiyotiklerin reçete edildiği en yaygın beşinci tanıdır. Akut rinosinüzit (ARS), yaşam kalitesi, verimlilik ve sağlık harcamaları üzerinde önemli etkiye sahip sık görülen bir hastalıktır. Amaç: Birinci basamakta ve üçüncü basamak üniversite hastanesinin acil servis, kulak burun boğaz (KBB) ve aile hekimliği (AH) polikliniğinde ARS tanısı konmuş hastaların doğrudan maliyetlerini (ayaktan tedavi ve acil servis başvuruları, laboratuvar testleri ve reçetelenen ilaçlar) belirlemeyi amaçladık. Bu çalışmadaki hipotezimiz ARS hastalarının, birinci basamakta üçüncü basamakta olduğundan daha uygun maliyetle yönetilmesiydi. Yöntem: 1 Ocak 2017-30 Nisan 2017 tarihleri arasında bir üniversite hastanesi yetişkin acil, AH, KBB ve E-ASM polikliniklerine başvuran, ARS tanısı alan hastaların dosyaları elektronik kayıtlardan retrospektif olarak tarandı. 18 yaş üstü ve ARS tanısı alan hastalar çalışmaya alındı. Karşılaştırmalı analizler Pearson Ki-kare, Student's T-test, Mann-Whitney U, Fisher's Exact Test, One-way anova, Kruskal Wallis testleri ile yapıldı. Bulgular: Çalışmamızda bulunan 591 hastanın %57,2'si kadın olup, ortalama yaş 36,77±13,61 yıldı. Çalışma birinci basamak (Eğitim-aile sağlığı merkezi) ve acil, KBB ve AH polikliniklerini içeren üçüncü basamakta yürütülmüştür. Bu bölümlerdeki hasta sayıları sırasıyla 97, 225, 223 ve 46 idi. Birinci ve üçüncü basamak arasında antibiyotik reçeteleme oranlarında anlamlı fark vardı (%85,6 - %73,3 ve p=0,010). Amoksisilin-klavulanat E-ASM (%79,6), acil (%72,2) ve AH'de (%83,9) en sık reçete edilen antibiyotikdi. KBB polikliniğinde ise en sık reçete edilen antibiyotik sefalosporinler (%52,8) idi. Birinci ve üçüncü basamakta sırasıyla reçete başına düşen antibiyotik sayıları 0,87 ve 0,89 du (p=0,019). Çalışma grubunda toplam mutlak maliyet ve toplam reel maliyetin hasta başı ortancaları sırasıyla 61,30 ₺ ve 84,11 ₺ olarak hesaplandı. Total mutlak maliyetin ortancası birinci basamakta 33,11 ₺, üçüncü basamakta 80,37 ₺ bulundu (p<0,001). Total reel maliyetin ortancası birinci basamakta 32.68 ₺, üçüncü basamakta 99.94 ₺ bulundu (p<0,001). Bununla birlikte mutlak kamu maliyeti, reel kamu maliyeti, hastadan tahsil edilen ücret, toplam tetkik maliyeti, uygunsuz tetkik maliyeti, tedavi maliyeti, uygunsuz ilaç maliyetinde birinci basamakta anlamlı olarak daha düşük olduğu görüldü (p<0,05). Tartışma: ARS için yapılan maliyet analiz çalışmaları özellikle gelişmekte olan ülkelerde sınırlı sayıdadır ve bu çalışma Türkiye'de birinci ve üçüncü basamaktaki akut rinosinüzit maliyetlerini ele alan ilk çalışmadır. Bulgularımız birinci basamağın tetkik, tedavi ve toplam maliyetler açısından daha maliyet etkin olduğunu göstermektedir. Her ne kadar antibiyotik reçete oranı üçüncü basamaktan daha yüksek olsa da, tedavi maliyeti üçüncü basamaktan daha azdı. Literatürde ARS tanısı ve tedavisi konusunda iyi tanımlanmış ve kabul görmüş kılavuzlar olmasına rağmen, sağlık maliyetlerinin artmasına katkıda bulunan bir faktör olan kılavuz dışı uygulamalar hala mevcuttur. Sonuç: ARS gibi akut hastalıkların çoğu birinci basamakta daha uygun maliyetli olarak yönetilebilir. Bu nedenle birinci basamak oryantasyonu her sağlık sistemi için gereklidir. Anahtar kelimeler: Akut rinosinüzit, Tanı ve tedavi, Maliyet analizi, Birinci basamak, Üçüncü basamak